Rozmiar tekstu: pomniejsz tekst resetuj tekst powiększ tekst drukuj

Badanie krwi

Morfologia krwi należy do podstawowych i najczęściej wykonywanych badań. Dzięki niej możliwe jest przewidzenie rozwoju wielu niebezpiecznych chorób oraz wykrycie tych, na które już cierpimy.

Czym jest krew?

Krwią nazywamy płynną tkankę, która łączy wszystkie komórki żywego organizmu. Jej zadaniem jest dostarczanie tlenu i substancji odżywczych, rozprowadzanie hormonów i enzymów po naszym ciele, a także uniemożliwianie chorobotwórczym mikroorganizmom wnikanie w nasze komórki. Dzięki unikalnej właściwości jej krzepnięcia, nawet po uszkodzeniu tkanek, jesteśmy w stanie poprawnie funkcjonować.

Jak się przygotować do badania?

Na badanie krwi należy przyjść na czczo, ponieważ posiłek ma duży wpływ na poziom niektórych składników krwi (np. na liczbę leukocytów). Także długotrwałe przyjmowanie różnych leków może mieć znaczący wpływ na wynik, dlatego przed badaniem należy poinformować o tym lekarza lub pielęgniarkę. Jeżeli zaś chorowaliśmy na żółtaczkę zakaźną, musimy to zgłosić zaraz po wejściu do gabinetu.

Gdzie możemy zbadać krew?

Krew może być pobierana w każdym laboratorium lub gabinecie zabiegowym. Najczęściej pomieszczenia takie są w szpitalach oraz w przychodniach.

Aby bezpłatnie zbadać krew, należy mieć przy sobie skierowanie od lekarza. Jeśli jednak decydujemy się na badanie prywatne, jego ceny są zależne miejsca, które wybraliśmy. Zwykle wynoszą od pięciu do dziesięciu złotych za zbadanie jednego składnika krwi.

Jak przebiega badanie krwi?

Po wejściu do gabinetu siadamy na wskazanym miejscu i podwijamy rękaw na ręce, z której będziemy mieli pobieraną krew. Najczęściej wykorzystuje się w tym celu żyłę w zgięciu łokciowym. Krew jednak może być pobierana z dowolnego miejsca. U dzieci najczęściej jest nim opuszek palca lub płatek ucha.

Badanie przeprowadza się za pomocą jednorazowej igły i plastikowego pojemnika. Często wykorzystuje się także tzw. stazę. Jest to gumowa lub materiałowa opaska, którą zaciska się na ramieniu. Dzięki niej krew przestaje odpływać z kończyny, żyły powiększają się, a pielęgniarce łatwiej jest trafić w miejsce, w którym można pobrać krew. Pamiętajmy, że przed zabiegiem miejsce ukłucia musi być dokładnie zdezynfekowane.

Po pobraniu krwi miejsce ukłucia należy przycisnąć watką, na której znajduje się dodatkowy środek dezynfekujący. Nie zginajmy ręki w łokciu, bowiem sprzyja to powstawaniu krwiaka. Ręka powinna być wyprostowana, a miejsce ukłucia mocno uciśnięte.

Pobieranie krwi jest zabiegiem bezbolesnym, ale często nieprzyjemnym. Przed jej pobraniem musimy się odprężyć, a w jego trakcie nie patrzeć na strzykawkę. Dzięki temu możemy zapobiec ewentualnemu omdleniu.

Powikłania występujące po morfologii

Najczęstszym powikłaniem występującym po pobraniu krwi jest siniak w miejscu wkłucia. Może on powstać na skutek niedostatecznego ucisku po wkłuciu, z powodu zaburzeń krzepnięcia oraz przez wielokrotne próby wbicia igły w to samo miejsce przez osobę przeprowadzającą badanie.

Warunkiem bezpieczeństwa, który musi być spełniony przy pobieraniu krwi, jest użycie jednorazowej igły i strzykawki, dokładna dezynfekcja miejsca wkłucia i stosowanie jednorazowych rękawiczek przez osobę wykonującą zabieg.

Wskazania do przeprowadzenia badania krwi

  • odczuwane od dłuższego czasu kołatanie serca
  • zawroty głowy
  • spadek masy ciała
  • kłopoty z koncentracją
  • pogorszone samopoczucie
  • zmęczenie
  • profilaktyka chorób

Badanie krwi powinno przeprowadzać się raz w roku.

Wyniki badania krwi

Na wydruku, który otrzymujemy po badaniu, widnieją wyniki badań laboratoryjnych przeprowadzonych na próbce naszej krwi oraz dopuszczalne normy. Mimo, że samodzielnie możemy je porównać, pamiętajmy, że ostateczną ocenę musi dokonać lekarz. Jeśli wynik naszego badania nie jest prawidłowy, specjalista rozpocznie leczenie lub zleci powtórzenie badania.

Elementy krwi podlegające badaniu

Krew ma ściśle określony skład, który nie jest przypadkowy. Każda obecna w niej substancja występuje w określonej ilości – tzw. normie:

Krwinki czerwone (RBC)

Dzięki zawartej w nich hemoglobinie (HGB) transportują tlen do każdej komórki znajdującej się w naszym organizmie. Są produkowane w szpiku kostnym.

  • Zmniejszona ilość czerwonych krwinek jest objawem anemii, której powodem zwykle bywa niedobór żelaza. Także utrata krwi, niedobór witaminy B12 lub kwasu foliowego może wpłynąć na ich ograniczoną produkcję.

  • Nadmiar czerwonych krwinek może być spowodowany ich nowotworowym rozrostem (czerwienica). Taki stan może pojawić się także jako skutek przewlekłej choroby oskrzeli, płuc, astmy lub pylicy.

Krwinki białe (WBC)

Biorą udział w walce z zakażeniami organizmu oraz w likwidowaniu procesów zapalnych. Powstają w szpiku kostnym.

  • Ich zwiększona ilość świadczy o infekcji, przebytym urazie, zaburzeniach żołądkowo-jelitowych, zapaleniach stawów i kości oraz o chorobach krwi – np. białaczce. Oprócz tego ich liczba może się zwiększyć pod wpływem wysokiej temperatury otoczenia, opalania się, ciąży, wysiłku fizycznego i stresu.

  • Zmniejszona liczba białych krwinek występuje zazwyczaj po kuracji antybiotykowej, pod wpływem środków chemicznych oraz podczas zażywania leków przeciwnowotworowych.

Płytki krwi (PLT)

Biorą udział w procesach krzepnięcia krwi.

  • Zmniejszenie ich liczby powoduje skłonność do powstawania siniaków, które z kolei mogą wywoływać niebezpieczne dla życia krwotoki. Także zażywanie leków przeciwbólowych, uspokajających i przeciwnowotworowych wpływa na ich mniejszą ilość.

  • Zwiększenie liczby płytek krwi może być spowodowane jej nadmiernym zagęszczeniem, a także zażywaniem hormonów sterydowych i anabolików. Z nadpłytkowością mamy do czynienia w przypadku przewlekłych stanów zapalnych, po wysiłku fizycznym, w niedoborze żelaza, po usunięciu śledziony, w ciąży lub w przebiegu niektórych nowotworów.

Cholesterol

  • Wysoki poziom cholesterolu może być objawem miażdżycy, zaś zbyt niski może być symptomem np. nadczynności tarczycy.

Odczyn Biernackiego (OB)

  • Z przekroczeniem norm OB mogą być związane stany zapalne, nowotwory, choroby rozrostowe krwi (np. białaczka) oraz choroby autoimmunologiczne.

Średnia objętość krwinki czerwonej (MCV)

  • Niska wartość MCV jest charakterystyczna przy niedoborze żelaza.

  • Zbyt wysoka wartość MCV może świadczyć o niedoborze witaminy B12 lub kwasu foliowego.

Rozkład objętości krwinek czerwonych (RDW)

  • Wzrost RDW może być spowodowany niedoborem żelaza, utratą krwi oraz leczeniem witaminą B12 lub kwasem foliowym.

Bazocyty (BASO)

  • Liczba bazocytów zwiększa się w przypadku reakcji alergicznych, przy białaczce szpikowej, w stanach zapalnych przewodu pokarmowego, wrzodziejących zapaleniach jelit, niedoczynności tarczycy oraz chorobie Hodgkina.

  • Wynik poniżej normy może się pojawić w przypadku ostrych infekcji, gorączce reumatycznej, nadczynności tarczycy, zapaleniu płuc oraz stresie.

Eozynocyty (EOS)

  • Zwiększenie wartości EOS mogą wywołać przede wszystkim choroby alergiczne, zakaźne, pasożytnicze oraz astma oskrzelowa, katar sienny, łuszczyca i niektóre leki – np. penicylina.

  • Przyczyną wyniku znajdującego się poniżej normy mogą być zakażenia, dur brzuszny, czerwonka, urazy, oparzenia, wysiłek fizyczny lub zaburzone działanie hormonów nadnerczy.

Monocyty (MONO)

  • Wzrost liczby monocytów może być spowodowany gruźlicą, kiłą, zapaleniem wsierdzia, durem, mononukleozą zakaźną, zakażeniami wywoływanymi pierwotniakami, urazami chirurgicznymi, chorobą Cohna oraz nowotworami.

  • Przyczyną zmniejszonej liczby monocytów są infekcje lub stosowanie glikosterydów.

Neutrocyty (NEUT)

  • Ich zwiększenie można zaobserwować w przypadku zakażeń organizmu, chorobach nowotworowych, po urazach, krwotokach, zawałach, w chorobach metabolicznych, u palaczy, a także u kobiet znajdujących się w trzecim trymestrze ciąży.

  • Spadek liczby NEUT występuje często podczas zakażeń grzybiczych, wirusowych, bakteryjnych, spowodowanych pierwotniakami (np. malaria), a także w przypadku uszkodzeniu szpiku kostnego.

Limfocyty (LYMPH)

  • Liczba limfocytów wzrasta w przypadku krztuśca, chłoniaka, przewlekłej białaczce, odrze, śwince, gruźlicy, różyczce i w chorobach immunologicznych (związanych z zaburzeniami odporności).

  • Spadek limfocytów może być spowodowany stosowaniem kortykosterydów oraz ciężkimi zakażeniami wirusowymi.

Morfologia w skrócie - normy

WBC - krwinki białe, norma: 4,0-10,0 tys./ml (mikrolitr)

RBC - krwinki czerwone, norma: 4,0-5,0 mln/ml

LYM - limfocyty, norma: 20-40 proc.

GRAN - granulocyty, 56-70 proc.

HGB - hemoglobina, norma: 12-16 g/dl (decylitr)

HCT - hematokryt, norma: 38-54 proc.

PLT - płytki krwi, norma: 150-400 tys./ml

HDL - tzw. dobry cholesterol, norma: 38-80 mg/dl

LDL - tzw. zły cholesterol, norma: 140-200 mg/dl

MCH - średnia masa hemoglobiny, norma: 27-32 pg (pikogramów)

MCV - określa średnią objętość krwinki czerwonej, norma: 77-93 fl (femtolitrów)

Komentarze
Dodaj komentarz

Odpowiadasz jako: Gość