Rozmiar tekstu: pomniejsz tekst resetuj tekst powiększ tekst drukuj

Biegunka - Patogeneza

Biegunka ostra

Najczęstsza przyczyna biegunki ostrej to zaburzenia funkcji przewodu pokarmowego na tle zakażeń:

  • wirusowych (rotawirusy, norowirusy, adenowirusy typ 40 i 41, astrowirusy)
  • bakteryjnych (szczepy Escherichia coli, rodzaje Campylobacter, Shigella, Salmonella, Aeromonas, Plesiomonas, Vibrio)
    • jako bezpośredni skutek infekcji bakteryjnej (m.in. biegunka podróżnych)
    • związanych z działaniem wytwarzanych przez niektóre gatunki toksyn (Vibrio cholerae, Escherichia coli)

Biegunka jest również częstym działaniem niepożądanym występującym przy stosowaniu wielu różnorodnych grup leków, m.in.:

  • antybiotyków o szerokim spektrum
  • leków antyarytmicznych, hipotensyjnych
  • cytostatyków
  • H2-blokerów i zobojętniających kwas solny
  • środków przeczyszczających (w nadmiarze)
  • hormonów tarczycy

Do rzadszych przyczyn należy spożycie toksyn (zatrucie grzybami, alkoholem etylowym, środkami owadobójczymi, arszenikiem, itp.) oraz: nadwrażliwość pokarmowa, niedokrwienne zapalenie okrężnicy oraz ostre zapalenie uchyłków.

Biegunka przewlekła

W zależności od mechanizmu biegunki te dzieli się na:

Osmotyczne 
Efekt uszkodzenia jelit, błędów dietetycznych lub specyficznych defektów trawienia powodujących złe wchłanianie. Duży ładunek osmotyczny, efekt ustaje z zaprzestaniem żywienia. Przyczyny: celiakia, nietolerancja laktozy, substancje słodzące (sorbitol, mannitol czy ksylitol), niektóre leki (przeczyszczające, zobojętniające kwas solny, orlistat).
Sekrecyjne 
Wzrost wydzielania w jelicie cienkim lub spadek absorpcji. Wodniste stolce o dużej objętości, nie zmieniają konsystencji po zaprzestaniu jedzenia. Przyczyny: leki (analogiczne jak w biegunce ostrej + przeczyszczające z grupy pobudzających); gruczolaki wydzielające hormony, np. VIPoma, rakowiak, gastrinoma; zespół rozrostu bakteryjnego.
Wysiękowe 
Stan zapalny powoduje wtórnie wzrost sekrecji i ucieczkę wody. Ślady śluzu, krwi, ropy; względnie duża zawartość elektrolitów, trwa po zaprzestaniu jedzenia. Przyczyny: przewlekłe zapalne choroby jelit (głównie wrzodziejące zapalenie jelita grubego i choroba Leśniowskiego-Crohna), rak okrężnicy, uszkodzenie jelit w wyniku działania: cytostatyków, niedokrwienia, napromieniowania, pierwotniaki jelitowe.
Tłuszczowe 
Rezultat nieprawidłowego trawienia tłuszczów. Stolce są tłuste, połyskliwe, trudne do spłukania wodą; specyficzny, gnilny zapach. Przyczyny: zewnątrzwydzielnicza niewydolność trzustki, zespół rozrostu bakteryjnego, celiakia, choroba Whipple'a, abetalipoproteinemia.
Motoryczne 
Wyróżniane tylko przez niektórych autorów. Objętość stolców normalna, przyspieszona motoryka (pasaż jelitowy). Przyczyny: zespół jelita drażliwego, nadczynność tarczycy, leki prokinetyczne (metoklopramid, cisapryd).