Anafilaksja u człowieka

Z punktu widzenia praktycznego każdy ogólno-ustrojowy, burzliwy i szybki odczyn po zetknięciu się z alergenem klasyfikujemy jako wstrząs anafilaktyczny. W pewnych przypadkach decyduje tu ilość i droga wprowadzenia alergenu. Odczyny ana-filaktyczne powstają najczęściej po powtórnych wstrzykiwaniach surowic odpornościowych oraz leków. Nieraz choroba atopowa przyjmuje postać fatalnego w skutkach wstrząsu anafilaktyczne go. Podam w tym miejscu przykład tragicznego błędu w sztuce lekarskiej, który zdarzył się w latach dwudziestych. Pewien chłopiec staienriy cierpiał na astmę oskrzelową związaną z uczuleniem na włosie (końskie. Słabo kwalifikowany lekarz, który wiedział coś niecoś o odczulaniu, rozcieńczył surowicę krwi końskiej i z myślą o odczuleniu wstrzyknął ia choremu dożylnie. W ciągu kilkunastu sekund wystąpił wstrząs anafilaktyczny i chory zmarł wśród objawów zapaści naczyniowej i obrzęku głośni. W tym wypadku zadecydowała ilość i droga wprowadzenia alergenu. Alergen stał się z praktycznego punktu widzenia anafilaktogenem.

Odczyn zależy również od organizmu, który jest uczulany. Typowym przykładem tego jest uczulenie na penicylinę. W jednym przypadku wystąpią zmiany skórne o charakterze pokrzywki, w innym odczyn podobny do choroby posurowiczej, a w najgorszym — ostry wstrząs anafilaktyczny. Wobec powszechnego stosowania penicyliny odczyny alergiczne ina ten lek są szczególnie niebezpieczne. Rokrocznie w każdym kraju notuje się pewną liczbę zgonów na skutek ostrego wstrząsu anafilaiktycznego po penicylinie. Przy zachowaniu pewnych zasad można by ich uniknąć.

Surowice odpornościowe należy zawsze wstrzykiwać metodą Besredki. Sposób ten mieści się w pojęciu antyanafilaksji. Polega on na tym, że nie wstrzykujemy całej przewidzianej dawki surowicy, lecz początkowo małą (0,01— 1 cm3), a po godzinie pozostałą jej ilość. Przypuszcza się, że pierwsza dawka wiąże, blokuje krążące przeciwciała, co nie pozwala na wystąpienie burzliwych objawów przy wstrzyknięciu większych ilości antygenu. Objawy anafilaksji miejscowej są obecnie u ludzi rzadkie. Dawniej, gdy szeroko stosowano najrozmaitsze surowice odpornościowe, odczyny te nie były takie rzadkie. Dziś surowice przeciwpneumokokowe, przeciwmeningkokowe itp. zostały wyparte przez antybiotyki.    «

Jest to jednak w zjawiskach anafilaksji objaw na pierwszy rzut oka niezwykły: wstrząs anafilaktyczny przy pierwszym wstrzyknięciu surowicy odpornościowej. Liczne i szczegółowe obserwacje doprowadziły do częściowego przynajmniej wyjaśnienia tej sprawy. Przeciwciała mają zdolność przechodzenia przez łożysko (narząd pośredniczący w wymianie fizjologicznej między płodem a matką) i przenoszenia się z matki na dziecko. Zjawisko to, przy uwzględnieniu stosunkowo krótkiego okresu przeżycia przeciwciał, mogłoby tłumaczyć objawy anafilaktyczne we wczesnym niemowlęctwie. Przekonano się, że surowica końska ma pewne pokrewieństwo antygenowe z sierścią tego zwierzęcia. Tym faktem można by tłumaczyć zjawisko uczulenia na pierwsze wstrzyknięcie surowicy końskiej. Praktycznie każdy człowiek zetknął się w swym życiu z sierścią konia. Jaskrawym przykładem tego może być ciężki wstrząs anafilaktyczny osoby uczulonej na sierść końską po podaniu małej dawki surowicy.

Jeżeli nawet w pewnych przypadkach zaistnieje konieczność odstępstwa od sztywnych zasad, to nie wolno pozwolić sobie na zaniechanie dokładnego postępowania antyanafilaktycznego w stosunku do chorych na alergię. Zbyt wysoka może być cena niedbalstwa lub ignorancji.

 

Komentarze
Dodaj komentarz

Odpowiadasz jako: Gość