Anafilaksja

Pojęcie anafilaksji wiąże się ze sztucznym uczuleniem, najczęściej eksperymentalnym. Przede wszystkim będzie to dotyczyło zwierząt, lecz w pewnych przypadkach reakcje anafilaktyczne mogą występować rów-* nież u ludzi. Prześledźmy to ńa przykładach. Najłatwiej wywołać odczyny anafilaktyczne u świnki morskiej. Zwierzęciu temu wstrzykiwano podskórnie przez trzy kolejne dni 0,1 cm3 surowicy krwi konia. Po 2—3-tygodniowym okresie występuje największe stężenie przeciwciał skierowanych przeciw antygenowi surowicy końskiej. Jeżeli w tym okresie wstrzykniemy zwierzęciu dożylnie 0,5 cm3 surowicy koń-skiej, to po 2—5 rfrin wystąpi u niego wstrząs zwany anafilaktycznym. Rozpoczyna się on objawami świądu (świnka drapie pyszczek łapkami), następnie pojawiają się trudności w oddychaniu, potem drgawki, oddawanie moczu i kału, wreszcie zatrzymanie oddechu i śmierć zwierzęcia. Podczas - wstrząsu zarejestrować można spadek ciśnienia krwi, skurcz oskrzeli i spadek temperatury ciała. Gdyby natomiast antygen zamiast dożylnie wstrzyknąć pódskórnie lub dootrżewiiowo, wstrząs przebiegałby  łagodniej. Otrzymano by tzw. wstrząs anafilaktyczny przedłużony, który często zwierzę przeżywa. We wstrząsie organizm jakby się wyzbywał całego zapasu przeciwciał. Jeśli zwierzę go przeżyje, to następna dawka alergenu podana w (krótkim czasie i po pierwszej mija bez wrażenia lub — co najwyżej — wywołuje dyskretne objawy chorobowe.

Wstrząs anafilalktyczny może wystąpić również u człowieka, lecz oczywiście sam proces uczulenia jest przypadkowy. Jest to najgroźniejsza postać alergii, bowiem objawy chorobowe mogą rozwinąć się tak szybko i burzliwie, że wszelka pomoc lekarska może być spóźniona. Sposób uczulenia podobny jest do tego, który eksperymentalnie wywołano u świnki morskiej. Omówimy to na przykładzie. Po zranieniu się gwoździem w nogę panu X wstrzyknięto w ambulatorium chirurgicznym surowicę przeciw-tężcową, która najczęściej jest surowicą krwi koni uodpornionych jprzeciw tężcowi. Po pewnym czasie pan X doznaje obrażeń podczas wypadku samochodowego. Po opatrzeniu ran felczer wstrzykuje mu 10 cm3 końskiej surowicy przeciwtężcowej. U chorego rozwija się błyskawicznie ostry wstrząs anafilaktyczny i pomimo (natychmiastowej pomocy lekarskiej chory umiera. Felczer popełnił tu błąd, który omówimy w innym miejscu.

Albo inny przykład. Zawodnik kolarski Y startuje często w wyścigach szosowych i będąc pechowcem wielokrotnie uczestniczy w kraksach, z których wychodzi z rozległymi otarciami skóry, tak że w ciągu roku otrzymuje kilka wstrzyknięć surowicy przeciwtężcowej. I nic. Nigdy nie ma żadnego odczynu podejrzanego o anafalaksję. Rzecz w tym, że każdą świnkę morską można uczulić i wywołać wstrząs ana-filaktyczny, u ludzi natomiast nie jest to regułą i tylko nieliczni reagują widocznymi objawami na powtórne wstrzyknięcia substancji białkowych. Dlaczego tak jest, nie wiadomo. Problem ten przedyskutujemy dalej.

Zamiast surowicy przeciwtężcowej reakcję podobną do wyżej opisanej wywołać może penicylina lub inny lek. Objawy w dużej mierze zależą od drogi wprowadzenia antygenu. Dożylne podanie antygenu jest najbardziej niebezpieczne i może spowodować zgon w ciągu kilku minut.

U ludzi wiele odczynów zaliczamy do anafi-laktycznych, z tym że tylko w nielicznych przypadkach przyjmują one tragiczną postać ostrego wstrząsu anafilaktyczinego. Wiele uczuleń pokarmowych, lekowych, jak również wiele postaci pokrzywek, obrzęku Quinckego, migreny ma cechy odczynów anafilaktycznych. Anafilabsję cechuje odrębna charakterystyka nie tylko objawów klinicznych, lecz również sposobu przebiegu reakcji i jej obrazu biochemicznego.

 

Komentarze
Dodaj komentarz

Odpowiadasz jako: Gość