Cukrzyca

Cukrzyca - choroba metaboliczna o różnorakiej etiologii, charakteryzująca się przewlekłą hiperglikemią z zaburzeniami metabolizmu węglowodanów, tłuszczów i białek na skutek defektu wydzielania i(lub) działania insuliny.

Skutki cukrzycy obejmują przewlekłe uszkodzenie, dysfunkcję i niewydolność różnych narządów (WHO, 1999).

Klasyfikacja etiologiczna:

  • Typ 1 (zniszczenie komórek beta, zwykle prowadzące do bezwzględnego niedoboru insuliny) z podtypami autoimmunologicznym i idiopatycznym (w tym cukrzyca typu LADA - Latent Autoimmune Diabetes in Adults).
  • Typ 2 (od przewagi insulinooporności ze względnym niedoborem insuliny do przewagi defektu wydzielania z insulinoopornością lub bez).
  • Inne określone typy cukrzycy, w tym: defekty genetyczne czynności komórek beta, defekty genetyczne działania insuliny, choroby zewnątrzwy-dzielniczej części trzustki, endokrynopatie, cukrzyca wywołana przez leki i inne rzadkie typy, np. cukrzyca typu MODY (Maturity Onset Diabetes in Youth).
  • Cukrzyca ciążowa.

Cukrzyca typu 1 występuje głównie u dzieci i młodzieży oraz młodych dorosłych, jej początek jest zwykle gwałtowny z nasilonymi objawami hiper-glikemii oraz cukromoczem i acetonurią. Niedobór insuliny w organizmie ma charakter bezwzględny.

Cukrzyca typu 2 - najczęstsza postać cukrzycy ii ludzi dorosłych (około 90%), ale może też występować u dzieci i młodzieży. Dokładna przyczyna hiperglikemii nie jest poznana, zwykle występują dwa zjawiska: zaburzenie wydzielania insuliny i zmniejszona wrażliwość tkanek na jej działanie (insuli-nooporność). Do czynników ryzyka cukrzycy typu 2 zalicza, się. nadwagę i otyłość, małą aktywność fizyczną, rodzinne występowanie cukrzycy, wiek powyżej 45 lat, u kobiet przebycie cukrzycy ciążowej lub urodzenie dziecka z masą powyżej 4000 g, nadciśnienie tętnicze, hiperlipidemię.

Cukrzyca ciążowa są to różnego stopnia zaburzenia gospodarki węglowodanowej po raz pierwszy rozpoznane w ciąży. Przebycie cukrzycy ciążowej stanowi silny czynnik ryzyka cukrzycy w późniejszym wieku. Z tego względu należy wykonywać u tych kobiet okresowe badania glikemii.

Objawy kliniczne-, suchość w jamie ustnej, polidypsja, poliuria, ubytek masy ciała, nawracające zakażenia, szczególnie dróg moczowo-płciowych.

Cukrzyca typu 2 na początku choroby ma często przebieg bezobjawowy.

Postępowanie-, u osób z grup ryzyka należy okresowo (raz na 3 lata) oznaczać stężenie glukozy na czczo. U wszystkich tych chorych należy dążyć do uzyskania prawidłowej masy ciała, propagować zasady zdrowego odżywiania się, zalecać aktywność fizyczną oraz odradzać palenie tytoniu.

Celem leczenia jest likwidacja objawów klinicznych oraz zapobieganie powikłaniom.

Intensywność osiągania celów leczenia należy indywidualizować, a u osób w starszym wieku z innymi chorobami należy złagodzić leczenie do stopnia, który nie pogorszy jakości życia pacjenta.

W każdym przypadku cukrzycy typu 2 należy zastosować leczenie dietetyczne oraz prowadzić leczenie wysiłkiem fizycznym, dostosowanym do możliwości chorego.

Dieta powinna spełniać założenia diety zdrowego człowieka.

Grupy leków, pochodne sulfonylomocznika, inetfonnina, inhibitory al-fa-glukozydazy, glinicly, glitazony (patrz - tabela 5.3).

Wybór leku: u osób otyłych, z zaburzeniami lipidowymi preferuje się leczenie metforminą. Pochodne sulfonylomocznika stosowane są u osób z niewielkim nadmiarem masy ciała i zachowaną czynnością wewnątrzwy-dzielniczą trzustki. Wskazania do zastosowania glinidów są takie same jak dla pochodnych sulfonylomocznika, są one jednak szczególnie skuteczne w obniżaniu glikemii poposiłkowej. Inhibitory alfa-glukozydazy i glitazony zaleca się u osób zotyłością i nadwagą, zwłaszcza gdy występuje hiperglike-mia poposiłkowa.

Włączenie drugiego leku powinno nastąpić po 3-6 tygodniach monotera-pii, jeśli nie osiągnie się celów leczenia. Możliwe jest stosowanie różnych kombinacji, także dołączenie trzeciego leku doustnego, zawsze jednak po konsultacji w specjalistycznym ośrodku leczenia cukrzycy, szczególnie jeśli konieczne jest rozpoczęcie insulinoterapii.

Insulinoterapia

Wskazania bezwzględne:

  • cukrzyca typu 1, cukrzyca LADA,
  • ostre powikłania cukrzycy: kwasica ketonowa, kwasica mlecza nowa, śpiączka hiperosmolarna,
  • ciąża lub planowanie ciąży u kobiet leczonych lekami doustnymi,
  • zawał serca (przynajmniej przez 3 miesiące od epizodu),
  • dekompensacja cukrzycy wywołana przemijającymi przyczynami (infekcja, uraz, steroicloterapia itp.),
  • udar mózgu w czasie różnych zabiegów, np. angioplastyka tętnic wieńcowych (PTC A).

Monitorowanie przebiegu choroby.

  • samokontrola glikemii - częstość i godziny oznaczeń zależą od stopnia hiperglikemii, stosowanych leków, współistnienia powikłań, możliwości intelektualnych pacjenta, środków finansowych i innych,
  • stężenie hemoglobiny glikowanej (HbAk.) - raz na 3-6 miesięcy,
  • kontrola masy ciała, ciśnienia tętniczego, badanie stóp (zespół stopy cukrzycowej) podczas każdej wizyty,
  • badanie dna oka, mikroalbuminuria i stężenie kreatyniny we krwi, EKG spoczynkowe oraz badanie neurologiczne - raz w roku.

Przewlekle powikłania cukrzycy: w trakcie trwania cukrzycy dochodzi do rozwoju jej przewlekłych powikłań, które są główną przyczyną inwalidztwa i zwiększonej śmiertelności.

Powikłania swoiste dla cukrzycy to nefropatia, retinopatia i polineuro-patia cukrzycowa, natomiast nieswoiste to choroba naczyniowa serca, mózgu, kończyn dolnych. Pod pojęciem „zespołu stopy cukrzycowej” rozumie się dysfunkcję stopy u chorego na cukrzycę spowodowaną współistnieniem zmian patologicznych w obrębie naczyń, nerwów i stawów, a także tkanek miękkich.

Ostre powikłania cukrzycy: hipoglikemia, kwasica ketonowa, kwasica mleczanowa, śpiączka hiperosmolarna.

 

 

Komentarze
Dodaj komentarz

Odpowiadasz jako: Gość