Podstawy farmakologii klinicznej

Pod pojęciem farmakodynamiki (oddziaływania leku na organizm) rozumie się charakter i natężenie reakcji lub zespołu reakcji biologicznych (klinicznych) na podany lek. Reakcje te występują najczęściej w wyniku związania się leku z odpowiednim receptorem (np. leki blokujące receptor beta-adrenergiczny), specyficznymi enzymami (np. leki hamujące enzym konwertujący angiotensynę I), transporterami lub kanałami jonowymi (np. leki blokujące kanały wapniowe).

Objętość dystrybucji (Vd) określa hipotetyczną objętość płynów w organizmie, w której po równomiernym rozmieszczeniu lek miałby stężenie takie jak we krwi. Dla niektórych leków warunek ten zostałby spełniony, gdyby rozpuszczono je w kilkunastu, kilkudziesięciu, a nawet w kilkuset litrach płynów ustrojowych. Parametru tego nie należy więc kojarzyć z rzeczywistą objętością płynów w organizmie człowieka. Wyrażany jest on w litrach (objętość dystrybucji bezwzględna) lub w litrach/kilogram mc. (objętość dystrybucji względna). Znajomość objętości dystrybucji pozwala na podstawie aktualnego stężenia leku we krwi obliczyć jego ilość w organizmie. Umożliwia również ustalenie dawki nasycającej.

Klirens leku (Cl) jest to objętość krwi całkowicie oczyszczanej z leku w jednostce czasu przez narząd eliminujący ten lek z organizmu. Leki są najczęściej wydalane z organizmu drogą nerek lub przewodu pokarmowego. Szybkość eliminacji leków przez nerki zależy od ich wydolności mierzonej klirensem kreatyniny. W niewydolności nerek maleje szybkość wydalania leku, wzrasta jego stężenie we krwi, zwiększając ryzyko zatrucia. Aby uniknąć tego powikłania, należy zmodyfikować dawkowanie leku, tzn. zmniejszyć dobową dawkę lub wydłużyć przedziały dawkowania.

Stała szybkości eliminacji (K) jest to stała szybkości pierwszego rzędu dla procesu eliminacji leku z organizmu na drodze wydalania i metabolizmu. Określa ułamek dawki leku eliminowany z organizmu w jednostce czasu. Znajomość stałej eliminacji oraz stężenia terapeutycznego jest wykorzystywana do obliczania dawki podtrzymującej.

Biologiczny okres półtrwanla (ti/,) jest to czas, po którego upływie stężenie niezmienionego leku we krwi "po zakończonej dystrybucji zmniejsza się o połowę. Dla wielu leków parametr ten nie zależy od dawki, zależy jednak od płci, rasy, wieku, objętości dystrybucji i szybkości eliminacji, interakcji z innymi lekami oraz wydolności różnych narządów, zwłaszcza nerek i wątroby.

Lek oryginalny (innowacyjny, patentowy) jest to lek wcześniej niestosowany w lecznictwie, wprowadzony na rynek farmaceutyczny po przeprowadzeniu wymaganych badań chemiczno-farmaceutycznych, farmakologiczno--toksykologicznych i klinicznych.

Lek referencyjny jest to odpowiednia wersja leku oryginalnego, dostępna na rynku kraju, w którym składany jest wniosek o dopuszczenie do lecznictwa leku odtwórczego, służąca za punkt odniesienia przy wykazywaniu zasadniczego podobieństwa.

Lek odtwórczy (genetyczny, generyk) oznacza lek będący wiernym odpowiednikiem leku oryginalnego (zarówno pod względem składu ilościowego, jak i jakościowego w zakresie substancji czynnych), charakteryzujący się tą samą postacią farmaceutyczną co lek oryginalny; jego biorówno-ważność z produktem oryginalnym lub referencyjnym została potwierdzon i w badaniach biodostępności.

Biorównoważność produktów leczniczych oznacza, że są one jednakowe pod względem farmaceutycznym i ich biodostępność po podaniu w tych samych dawkach molarnych jest na tyle zbliżona statystycznie, że skutki ich działania i bezpieczeństwo nie różnią się istotnie.

Oznacza to, że lek oryginalny i genetyczny są równoważne terapeutycznie. Produkt leczniczy jest równoważny terapeutycznie z innym pod warunkiem, że zawiera tę samą substancję czynną co produkt, którego skuteczność i bezpieczeństwo zostało klinicznie udokumentowane.

Lekł genetyczne mogą być wprowadzone na rynek po wygaśnięciu wyłączności danych leku oryginalnego oraz praw wynikających z patentu na lek oryginalny i przeprowadzeniu badań biorównoważności zgodnie z wymogami Dobrej Praktyki Klinicznej (Good Clinical Pmctice). W badaniach tych porównuje się wartości niektórych parametrów farmakokinetycznych leku oryginalnego z lekiem genetycznym. Za najistotniejsze przyjmuje się: czas, po jakim osiąganejest maksymalne stężenie (tJIBUt), wysokość stężenia maksymalnego (cm;ix) i wielkość pola powierzchni pod krzywą zależności zmian stężenia leku od czasu (AUC0-i).

 

 

Komentarze
Dodaj komentarz

Odpowiadasz jako: Gość