Profilaktyka jodowa w Polsce i jej pozytywne efekty

Przez długi okres powojenny na całym obszarze Polski występował niedobór jodu (a tym samym endemia wola) stopnia lekkiego bądź umiarkowanego, co wynikało z faktu, że profilaktyka jodowa albo nie istniała, albo była prowadzona na niewystarczającym poziomie. W 1997 roku zastosowano w Polsce obligatoryjny model jodowania soli kuchennej, polegający na dopuszczeniu do sprzedaży wyłącznie soli zawierającej jodek potasu (KJ) w ilości 30 ± 10 mg Ki/kg soli. Ten obligatoryjny model profilaktyki jodowej okazał się w pełni skuteczny, a jego pozytywne efekty są następujące:

  • obniżenie częstości występowania wola do wartości poniżej 5% wśród
  • dzieci szkolnych oraz młodych dorosłych,
  • normalizacja jodurii,
  • obniżenie odsetka podwyższonych stężeń TSH u noworodków,
  • zmiana dystrybucji częstości poszczególnych postaci raka tarczycy z obniżeniem odsetka postaci o gorszym rokowaniu.

Obecnie w Polsce jod zawarty w standardowej diecie całkowicie pokrywa dobowe zapotrzebowanie na ten pierwiastek u dzieci i osób dorosłych; jedynie kobietom ciężarnym i karmiącym piersią (jako jedynej gaipie osób!) zaleca się podawanie preparatów KI dostarczających 100-200 p.g joclu/clobę - niezależnie od występowania bądź niestwierclzenia obecności wola.

W związku z wprowadzeniem profilaktyki jodowej znacznie rzadziej stwierdza się obecnie wskazania do tyreoidektomii z powodu wola nietoksycznego. Jednocześnie obserwuje się wzrost częstości chorób autoimmuno-logicznych tarczycy.

Zaburzenia czynności tarczycy wyindukowane nadmiarem jodu mogą być następstwem zarówno profilaktyki jodowej (przypadki pojedyncze; wg ICCIDD - stosowanie jodowania soli na poziomie 30 ± 10 mg Ki/kg nie stanowi zagrożenia wywołania tyreotoksykozy w skali populacyjnej), jak i stosowania leków czy środków zawierających duże ilości tego pierwiastka (dawki miligramowe; np. amiodaron zawierający w tabletce o masie 200 mg około 75 mg jodu!, jodowe związki kontrastowe). Podawanie egzogennych jodków może wyzwalać nadczynność tarczycy, zarówno u pacjentów z wolem guzkowym nietoksycznym, jak i bez wola (podłoże autoimmunologicz-ne), lub też może wywoływać zaostrzenia lub nawroty nadczynności tarczycy u pacjentów z chorobą Gravesa-Baseclowa; leczenie jest trudne. Tak więc, nie należy przekraczać rekomendowanych dobowych dawek jodu, tym bardziej że nie została jednoznacznie określona wielkość jego „bezpiecznej" dawki.

 

Komentarze
Dodaj komentarz

Odpowiadasz jako: Gość