Refluks żołądkowo-przełykowy

Refluks żołądkowo-przełykowy to zarzucanie zawartości żołądka do przełyku najczęściej z powodu dysfunkcji dolnego zwieracza przełyku.

Etiologia: przyczyną choroby jest zakłócenie równowagi pomiędzy czynnikami atakującymi a ochraniającymi błonę śluzową przełyku. Do czynników tych należą: wydolność mechanizmów antyrejluksowych, przede wszystkim dolnego zwieracza przełyku, dynamika oczyszczania przełyku, wytwarzanie śliny, odporność nabłonka przełyku na uszkodzenia, ukrwienie błony śluzowej, stopień opróżniania żołądka i objętość wewnątrzżołądkowa oraz właściwości chemiczne zarzucanej treści.

W zaawansowanych stadiach choroby osłabienie napięcia zwieracza przyjmuje charakter utrwalony, a ponadto dołącza się zaburzenie perystaltyki przełyku. Utrudnia to znacznie oczyszczanie przełyku i wydłuża czas narażenia błony śluzowej na działanie kwasu solnego i pepsyny. Zarzucanie treści żołądkowej do przełyku może występie również w warunkach fizjologicznych. W stanach patologicznych ma ono jednak wyraźnie inny rytm - epizody zarzucania występują często zarówno w ciągu dnia, jak i nocy, są długotrwałe oraz niezależne od posiłków.

Do czynników ryzyka choroby refluksowej zalicza się: płeć męską, podeszły wiek, przepuklinę rozworu przełykowego, ciążę, nadwagę i otyłość, nadużywanie alkoholu, nikotynizm, neuropatię cukrzycową, sklerodermię oraz stosowanie niektórych leków.

Objawy kliniczne: choroba refluksowa w istotny sposób wpływa na jakość życia. Decyduje o tym wiele objawów zarówno ze strony przełyku, jak i ze strony innych narządów. Do klasycznych objawów należą: zgaga (zgłasza ją około 75% pacjentów), ból w nadbrzuszu, zaburzenia połykania i kwaśne odbijanie.

Ze względu na bogate unerwienie dolnej części przełyku i powiązania neurogenne u osób z relluksem może dochodzić do indukowania odruchów przełykowo-narząclowych. Dotyczą one szczególnie położonych w bliskim sąsiedztwie układów sercowo-naczyniowego i oddechowego.

W konsekwencji mogą się pojawiać objawy sugerujące patologie w obrębie tych układów. Określane są one niekiedy „maskami klinicznymi” choroby refluksowej i mogą być przyczyną pomyłek diagnostyczno-terapeutycznych.

Przykładem często występującego objawu pozaprzełykowego są nawracające bóle w klatce piersiowej, połączone niekiedy z zaburzeniami rytmu serca. Objawy przewlekłego zapalenia gardła i krtani: suchość w jamie ustnej lub ślinotok, chrypka, zmiana barwy głosu i przewlekły kaszel występują u 7-40% chorych. Podkreśla się również związek choroby refluksowej z astmą oskrzelową.

Podstawą rozpoznania jest dokładna ocena objawów klinicznych. Kolejnym ważnym elementem diagnostyki jest próba farmakologiczna, polegająca na podawaniu inhibitorów pompy protonowej w dużych dawkach i monitorowaniu reakcji. W niektórych przypadkach (uporczywość objawów - co najmniej dwa razy w tygodniu przez sześć miesięcy lub objawy alarmujące -postępująca utrata masy ciała, dysfagia, niedokrwistość) konieczne jest wykonanie badaniu endoskopowego z ewentualną biopsją w celu oceny stopnia zaawansowania procesu chorobowego. Prawidłowy obraz endoskopowy nie eliminuje rozpoznania choroby refluksowej, może jedynie wskazywać na łagodniejszą jej postać (NERD - non-erosive rejlux disease). Pomimo tego pewien odsetek chorych z NERD słabo odpowiada na leczenie antysekrecyj-ne. Przyczyna tego zjawiska nie jest wyjaśniona.

U niektórych pacjentów, zwłaszcza przygotowywanych do zabiegli operacyjnego, wykonuje się dodatkowo całodobowy pomiar pl-l treści przełykowej oraz manometrię. Badanie radiologiczne pozwala na wykluczenie przepukliny rozworu przełykowego.

Najistotniejszymi powikłaniami choroby refluksowej są-, zwężenie przełyku, owrzodzenie, krwawienie, przełyk Barretta oraz gruczolakorak przełyku. Niektórzy uważają, że infekcja Helicobaclerpylori cagA(+) stanowi czynnik ochronny przed wystąpieniem przełyku Barretta.

Postępowanie-, rodzaj i intensywność leczenia choroby refluksowej zależy od stopnia nasilenia objawów i zmian patologicznych w przełyku.

Pierwszy etap obejmuje leczenie niefarmakologiczne, polegające na stosowaniu odpowiedniej jakościowo i ilościowo diety, rezygnacji z palenia tytoniu i picia alkoholu oraz odstawieniu leków o potencjale wrzodotwórczym.

Niektórzy zalecają spanie w łóżku uniesionym o około 20 cm od strony głowy. Niestety, skuteczność postępowania niefarmakologicznego jest ograniczona i wielu chorych zostaje zakwalifikowanych do leczenia farmakologicznego. Polega ono na stosowaniu, niekiedy długotrwałym, inhibitorów pompy protonowej (tzw. prazoli). Początkowo podaje się duże dawki (dwukrotna dawka standardowa w godzinach porannych przed spożyciem śniadania), które stopniowo zmniejsza się w zależności od intensywności objawów klinicznych.

U chorych topornych na działanie leków zmniejszających sekrecję kwasu solnego, z burzliwymi objawami klinicznymi i znacznym pogorszeniem jakości życia należy rozważyć leczenie operacyjne.

 

Komentarze
Dodaj komentarz

Odpowiadasz jako: Gość