Choroba zwyrodnieniowa stawów

Choroba zwyrodnieniowa stawów jest to zespół objawów związanych z uszkodzeniem chrząstki stawowej i podchrzęstnej warstwy kości, które prowadzi do wtórnych zmian w nasadach kości i odczynu zapalnego w błonie maziowej.

Etiopatogeneza: uszkodzenie chrząstki stawowej może być spowodowane przez wiele różnych przyczyn, takich jak: powtarzające się urazy mechaniczne (przeciążenie stawu, nadwaga, wady budowy), starzenie się chrząstki, czynniki genetyczne, zapalenie stawów, obecność złogów w substancji podstawowej chrząstki (kryształy moczanu sodu, pirofosforanu wapnia i inne), zaburzenia unerwienia, martwica aseptyczna kości, często powtarzane wstrzyknięcia dostawowe glikokortykosteroidów i inne. Zmiany w chrząstce polegają głównie na degradacji substancji podstawowej. Równocześnie toczy się proces naprawczy, powstaje nowa warstwa kości podchrzęstnej oraz wy-rośla kostne na brzegu powierzchni stawowych (osteofity).

Objawy kliniczne: zmiany zwyrodnieniowe w obrębie kości w obrazie radiologicznym są objawem bardzo częstym - ich częstość narasta z wiekiem. Chorobę zwyrodnieniową można rozpoznać u okoto 60% osób, które przekroczyły 60. rok życia. Dotyczy ona częściej kobiet niż mężczyzn.

Proces zwyrodnieniowy przez długi czas może nie powodować żadnych objawów. Ból pojawia się, gdy występuje w stawie odczyn zapalny lub wówczas, gdy uszkodzenie stawu powoduje niefizjologiczne napięcie torebki stawowej i więzadeł. Ból występuje podczas ruchu, maleje w spoczynku. W ciężkich postaciach choroby może jednak utrzymywać się także w pozycji leżącej, uniemożliwiając sen. Po dłuższym bezruchu chorzy mają uczucie sztywności w stawach. Stawy mogą być bolesne podczas badania palpacyj-nego, dochodzi także do ograniczenia ich ruchomości. Podczas ruchu, stwierdza się często trzeszczenia. Okolica zajętego stawu bywa nadmiernie uciepiona, mogą powstawać guzki. Duże zmiany powierzchni kości prowadzą do zniekształceń stawów - stwierdza się ich szpotawość, koślawość lub poclwichnięcia.

Największe znaczenie ma choroba zwyrodnieniowa stawów biodrowych, kolanowych i kręgosłupa, gdyż ich zniszczenie prowadzi do kalectwa.

U chorych, n których do zmian zwyrodnieniowych dołączył proces zapalny, może dojść do nieznacznego przyspieszenia opadania krwinek i wzrostu stężenia białek ostrej fazy. Płyn stawowy w chorobie zwyrodnieniowej ma charakter niezapalny, w osadzie można znaleźć fragmenty chrząstki, a także kryształy pirofosforanu wapnia i hydroksyapatytu.

Zdjęcia rentgenowskie stawów w chorobie zwyrodnieniowej wykazują    , I zwężenie szpar stawowych, obecność torbieli podchrzęstnych o wyraźnej otoczce sklerotycznej w nasadach kości, ogniska skłerotyzacji    j w warstwie podchrzęstnej kości oraz wyrosła kostne (osteofity) na    i brzegach powierzchni stawowych.    !

W zaawansowanych zmianach szpara stawowa może być krańcowo zwężona, ale zawsze jest zachowana. Widoczne jest zniekształcenie nasad kości i zniekształcenie stawów.

Rozpoznanie-, podstawą rozpoznania jest wywiad i badanie przedmiotowe. Rozpoznanie kliniczne potwierdza typowy obraz zmian w obrazie radiologicznym. Spośród badań laboratoryjnych największą wartość diagnostyczną ma analiza płynu stawowego.

Zmiany w jednym stawie należy różnicować ze zmianami w tkankach okołostawowych (ścięgna, więzaclła, kaletki), urazem stawu, procesem zapalnym w jamie stawowej spowodowanym przez zakażenie, obecnością kryształów, wylewami kiwi (hemofilia), wczesnym okresem zapaleń wielo-stawowych.

Zmiany wielostawowe należy odróżnić od przewlekłych chorób zapalnych stawów - głównie reumatoidalnego zapalenia stawów, spondyloartro-patii seronegatywnych, niektórych chorób wywoływanych odkładaniem się kryształów i chorób metabolicznych.

Leczenie: zasadnicze znaczenie dla zmniejszenia dolegliwości bólowych ma odciążenie stawów. U chorych z nadwagą istotne jest zmniejszenie masy ciała. Często konieczna jest zmiana charakteru pracy. W zaawansowanych zmianach zwyrodnieniowych przydatne jest odpowiednie zaopatrzenie ortopedyczne (stabilizatory stawów, kołnierze, gorsety, laski, kule). Stosuje się równocześnie leczenie ruchem (ćwiczenia w odciążeniu) i fizykoterapię, a także balneoterapię (kąpiele siarczkowo-siarkowodorowe, solankowe).

Związkiem, który pozwala na uzupełnienie niedoboru proteoglikanów w chrząstce, a równocześnie działającym przeciwzapalnie, okazał się siarczan glukozaminy.

Główny problem leczenia farmakologicznego choroby zwyrodnieniowej to walka z bólem. Stosuje się w tym celu przede wszystkim paracetamol, a u chorych z odczynem zapalnym w stawach - niesteroidowe leki przeciwzapalne (NSLPZ). Należy jednak pamiętać, że przewlekłe, ogólne poda wanie tych leków, szczególnie osobom w starszym wieku, wiąże się z ryzykiem krwawienia z przewodu pokarmowego, uszkodzenia nerek i innymi niepożądanymi skutkami. W miarę możności NSLPZ należy stosować drogą przez-skórną, miejscowo, w postaci maści, żeli i innych preparatów, po konsultacji z reumatologiem. Glikokortykosteroidy nie powinny być stosowane w chorobie zwyrodnieniowej doustnie, a tylko wyjątkowo można podawać je clo-stawowo. Wstrzyknięcie clostawoioe u tych chorych iviąże się z dużym ryzykiem zakażenia (brak komórek fagocytujących w płynie stawowym) i dodatkowego niszczenia chrząstki stawowej. Powtarzane wielokrotnie wstrzyknięcia powodują objawy „hiperkortycyzmu”.

Leczenie operacyjne może mieć na celu korekcję zniekształcenia stawu, np. tzw. osteotomia korekcyjna, lub zastąpienie go przez endoprotezę. Szczególne znaczenie ma endoprotezoplastyka stawów biodrowych, ostatnio coraz częściej wykonuje się takie zabiegi w obrębie stawów kolanowych.

Rokowanie dotyczy zagrożenia kalectwem. Wczesne prawidłowe leczenie, odpowiednie zaopatrzenie ortopedyczne poprawiają rokowanie.

 

Komentarze
Dodaj komentarz

Odpowiadasz jako: Gość