Dna moczanowa

Etiopatogeneza: dna moczanowa jest to zapalenie stawów spowodowane krystalizacją moczanu sodu w płynie stawowym z następczą fagocytozą kryształów oraz powstawaniem złogów krystalicznych w tkankach.

Do tych zjawisk najczęściej dochodzi w wyniku podwyższonego stężenia kwasu moczowego w ustroju spowodowanego nadmiarem puryn w pożywieniu, zwiększonym rozpadem kwasów nukleinowych, zwiększoną syntezą puryn de ncwo lub upośledzonym wydalaniem przez nerki. Wzrost stężenia kwasu moczowego w surowicy - hiperurykemia, oprócz podanych wyżej może mieć wiele innych przyczyn - dochodzi do niej w przebiegu zawału serca, niewydolności oddechowej, poci wpływem palenia tytoniu, po znacznym wysiłku fizycznym i stosowaniu niektórych leków (m.in. środki moczopędne tiazyclowe i pętlowe).

Objawy kliniczne-, dna występuje najczęściej u mężczyzn (90%), rozpoczyna się zwykle między 40. a 45. rokiem życia, u kobiet nieco później. Wśród chorych przeważają osoby z pyknicznym typem budowy.

W przebiegu choroby wyróżnia się 4 okresy:

  • bezobjawową hiperurykemię,
  • okres napadów zapalenia stawów,
  • okresy międzynapadowe,
  • dnęprzewlekłą.

Napad tlny może być zainicjowany przez różne czynniki - najczęściej alkohol, spożycie dużej ilości puryn, także zabieg operacyjny, leki.

U większości chorych napad clny zaczyna się nagle, przeważnie nad ranem (ból budzi ze snu). Objawom zapalenia stawu mogą towarzyszyć dreszcze, gorączka i uczucie ogólnego „rozbicia”. Głównym objawem jest silny ból i bolesność dotykowa stawu. Pojawia się obrzęk, wysięk, skóra w okolicy stawu jest zaczerwieniona i napięta. Pieiwszy napad dotyczy zwykle jednego stawu; w 80% przypadków jest to staw śródstopno-paUczkowy pierwszy (podagra). Staw ten wcześniej czy później zostaje zajęty przez proces zapalny u 95% chorych. Napady występują rzadziej w stawach skokowych i kolanowych, a tylko w około 13% przypadków w stawach kończyn górnych.

Napad dny nieleczony trwa od 10 dni do 3 tygodni i przeważnie wygasa samoistnie. Napady powtarzają się w różnych odstępach czasu, początkowo w okresach między napadami nie stwierdza się żadnych objawów, z czasem dochodzi jednak clo przewlekłych zmian zapalnych w stawach.

Stopniowo narastają złogi moczanu sodu (guzki dnawe) w okolicy stawów - najczęściej śródstopno-paliczkowych pierwszych, małżowin usznych, rzadziej w obrębie rąk (zespół cieśni nadgarstka), ścięgien Achillesa i w innych okolicach ciała. Guzki mogą powstawać w tkance łącznej każdego narządu. Równocześnie dochodzi do odkładania złogów w chrząstce stawowej i warstwie poclchrzęstnej kości prowadzących clo niszczenia tych tkanek i do przewlekłych zmian zapalno-zwyrodnieniowych stawów.

U około 20—40% chorych na cinę obserwuje się białkomocz. Hiperuryke-mia może powodować różne rodzaje zmian zapalnych w nerkach. Dochodzi do powstania kamieni w drogach moczowych.Niewydolność nerek jest przyczyną, około 10% zgonów chorych na dnę.

Choroby towarzyszące dnie to najczęściej otyłość (do 80%), cukrzyca (50%), hiperlipoproteinemia (około 80%), nadciśnienie tętnicze (22-38%). Chorzy mają skłonność do zmian miażdżycowych w naczyniach.

Podczas napadu zawartość kwasu moczowego w surowicy jest przeważnie bardzo zwiększona, może przekraczać 1100 (imol/1 (20,0 mg%). Zdarzają się jednak przypadki, gdy podczas napadu stężenie kwasu moczowego jest prawidłowe.

Podstawowe znaczenie w diagnostyce napadu dny ma badanie płynu stawowego w kierunku obecności kryształów moczanu sodu. Kryształy w kształcie igieł widoczne śą wewnątrz komórek lagocytujących lub pozako-mórkowo. Płyn ma cechy zapalne.

W okresie napadu dny dochodzi do znacznego przyspieszenia opadania krwinek, leukocytozy obojętnochłonnej, w dnie przewlekłej może wystąpić niedokrwistość. Zmiany w moczu mogą być związane z obecnością złogów moczanów w drogach moczowych (krwinkomocz, leukocyturia), a także ze zmianami zapalnymi w nerkach (białkomocz). Należy również wykonać badania czynności nerek.

Złogi moczanów powoduj ^powstanie ubytków osteolitycznych, które na zdjęciach rentgenowskich mają kształt okrągłych, ostro obrysowanych nadżerek lub geod.

Nawracające zapalenie stawów z okresami całkowitej remisji, najczęściej u mężczyzn po 40. roku życia lub kobiet w okresie menopauzy, często występujące rodzinnie z towarzyszącą hiperurykemią, nasuwa zwykle właściwe rozpoznanie. Rozpoznanie dny jest pewne, gdy u chorego z zapaleniem stawu można wykazać obecność kryształów moczanu sodu w płynie stawowym lub złogów moczanu w guzkach dnawych. Jeżeli nie udaje się uzyskać tego materiału, rozpoznanie ustala się na podstawie danych klinicznych. Przynajmniej dwa przebyte napady bólu i obrzęku stawu w obrębie kończyny, szczególnie umiejscowione w pierwszych stawach śródstopno--paliczkowych, obecność guzków dnawych, a także szybka poprawa po zastosowaniu kolchicyny (w ciągu 48 godzin) przemawia za rozpoznaniem dny. W różnicowaniu należy wziąć pod uwagę inne ostre i przewlekłe zapalenia stawów.

Leczenie: bezobjawowej hiperurykemU nie leczy się, należy jednak zalecić dietę niskopurynową i unikanie czynników, które mogą wywołać napad dny.

Napady leczy się kolchicyną lub niesteroidowymi lekami przeciwzapalnymi. Podczas napadu nie należy rozpoczynać stosowania leków moczano-pędnych ani inhibitorów oksydazy ksantynowej (allopurynol).Podaje się je dopiero jjo upływie około 4 tygodni od napadu, uwzględniając ewentualne przeciwwskazania. Natomiast u chorych przyjmujących ustabilizowaną dawkę tych leków nie należy ich odstawiać podczas napadu.

Rokowanie zależne jest ocl współistnienia objawów narządowych, szczególnie zapalenia nerek, nadciśnienia i miażdżycy.

 

Komentarze
Dodaj komentarz

Odpowiadasz jako: Gość