Zaburzenia schizofreniczne

Zaburzenia schizofreniczne to grupa zaburzeń psychotycznych. Wyróżnia się zaburzenia schizofreniczne ostre i przewlekłe. W schizofrenii ostrej dominują urojenia, omamy i specyficzne zaburzenia myślenia, a w przewlekłej -apatia, brak napędu, spadek aktywności, społeczne wycofanie, deficyty poznawcze. Etiopatogeneza tych zaburzeń nadal nie jest w pełni znana: sugeruje się hipotezę heterogeniczności - uważa się, że jest to jedno zaburzenie lub różne zaburzenia, o różnym patomechanizmie, obrazie klinicznym, przebiegu, podatności na leczenie. Za wystąpienie biologicznej predyspozycji odpowiadają czynniki genetyczne oraz środowiskowe (infekcje, komplikacje położnicze, urazy ośrodkowego układu nerwowego, stresy psychospołeczne). Niektóre postacie schizofrenii mogą mieć uwarunkowania neiyorozwojowe. Stwierdzono istotne zaburzenia w zakresie w transmisji dopaminergicznej, serotoninergicznej i glutaminianergicznej.

W ostrym zespole schizofrenicznym najczęściej występujące objawy to: zmiana zachowania, zachowania nieadekwatne, dziwaczne, brak wglądu, poczucia choroby, omamy i omamy rzekome słuchowe (np. głosy rozmawiające o pacjencie, komentujące, nakazujące lub zakazujące), urojenia odnoszące, prześladowcze, oddziaływania, podejrzliwość, zaburzenia nastroju (spłycenie afektu, niedostosowanie afektu, ugłośnienie myśli), zaburzenia formalne myślenia (natłok myśli, rozkojarzenie, pustka myślowa, otamowania), rzadziej omamy wzrokowe, dotykowe, węchowe czy smakowe, zdezorganizowane lub katatoniczne zachowanie (pobudzenie, giętkość woskowa, negatywizm, mutyzm, stupor) oraz objawy negatywne (np. spłycenie afektu, apatia, alogia, awolicja, abulia).

Behawioralna charakterystyka przewlekłego zespołu schizofrenicznego obejmuje: społeczne wycofanie, istotny spadek aktywności, utratę zainteresowań, zubożenie myślenia, mowy, spowolnienie, dziwaczne przekonania i zachowania, ruchy i gesty (manieryzmy, stereotypie, ambitenclencja), spłycony afekt, nieadekwatny obniżony nastrój, apatię, abulię, awolicję, zaburzenia czasu przyjmowania posiłków, zachowania niezrozumiałe, nieadekwatne, niezwykłe seksualne zachowania, zachowania samobójcze. Urojenia są zwykle usystematyzowane, ze słabym przyclźwiękiem emocjonalnym. Objawy afektywne obecne są u większości chorych. W klasyfikacji ICD-10 wyróżnia się: schizofrenię paranoiclalną, hebefreniczną, katatoniczną, niezróżnico-waną, rezydualną, prostą oraz depresję postschizofreniczną i inne, niespecyficzne obrazy schizofrenii.

Schizofrenię paranoidalną (60-70% chorych) rozpoznaje sie, gdy dominują luźno powiązane ze sobą urojenia, o słabym nasyceniu emocjonalnym i związku z osobowością chorego.

Schizofrenię katatoniczną charakteryzują obecne, poza innymi objawami, specyficzne zaburzenia motoryczne: pobudzenie lub zahamowanie (spowolnienie, stupor), objawy katalepsji, echa, negatywizm, mutyzm. Czasem występują zaburzenia świadomości.

Schizofrenię hebefreniczną diagnozuje się, gdy dominują objawy dezorganizacji w zakresie zachowania (zmienne, chaotyczne, niekonsekwentne), myślenia (rozkojarzenie), emocji (zmienny, niedostosowany nastrój, często błaznowanie, lub płytki podwyższony).

Schizofrenię niezróżnicowaną rozpoznaje się, gdy nie można z powodu przemieszania objawów rozpoznać żadnego z wyżej wymienionych typów schizofrenii.

Najczęściej objawy pojawiają się w sposób ostiy, tiwają od kilku tygodni do kilku miesięcy, następnie częściowo lub całkowicie ustępują. Około 10--15% chorych ma jeden epizod psychotyczny w życiu, u większości pacjentów obserwuje się narastanie objawów lub przebieg falujący: nawroty i częściową poprawę, rzadziej remisje, a u pewnej grupy chorych od początku pieiwszego epizodu narastają objawy ubytkowe, stwierdza się objawy rezydualne.

Rozpoznawanie i leczenie schizofrenii jest zadaniem psychiatrów, lecz współdziałanie lekarzy rodzinnych jest niezwykle ważne. Zasadnicze znaczenie ma farmakoterapia, a oddziaływania psychoedukacyjne, psycho- i socjoterapeutyczne, rehabilitacja mogą również istotnie wpływać na przebieg zaburzeń.

Leczenie farmakologiczne jest długotrwałe. W okresie ostrych objawów stosuje się wysokie, odpowiednio dobrane dla pacjenta dawki neuroleptyków, w okresie poprawy lub remisji - leczenie podtrzymujące oraz intensywne oddziaływania psychospołeczne. W przypadkach opornych na farmakoterapię oraz w niektóiych podtypach schizofrenii można stosować elek-troterapię.

Wskazania do hospitalizacji to: ostre lub przewlekłe, nasilone zaburzenia schizofreniczne, istnienie przesłanek wskazujących na brak współpracy pacjenta w leczeniu, występowanie objawów wskazujących na zagrożenie zdrowia lub życia pacjenta lub dla jego otoczenia, zaburzenia występujące u pacjenta wymagające obserwacji, diagnozy różnicowej lub gdy warunki życiowe pacjenta stanowią zagrożenie dla jego zdrowia lub życia.

Zaburzenia schizoąfektywne to grupa psychoz charakteryzująca się występowaniem objawów schizofrenicznych i ąfektywnych lub naprzemiennym pojawianiem się w kolejnych nawrotach zespołów schizofrenicznych, mieszanych lub ąfektywnych. Charakteryzuje je cykliczny przebieg. Leczeniem tych zaburzeń zajmuje się psychiatra. Farmakoterapia zależy od przebiegu oraz aktualnego obrazu zaburzenia.

Psychozy schizofrenopodobne to psychozy o obrazie schizofrenii, zwykle wzbogacone o inne objawy (np. zaburzenia świadomości), spowodowane przez określone czynniki, np. choroby somatyczne, intoksykacje substancjami psychoaktywnymi. Leczenie prowadzi psychiatra we współpracy z leka-nem odpowiedniej specjalności. Stosuje się leki przeciwpsychotyczne oraz odpowiednie leczenie schorzenia somatycznego. Miejsce leczenia zależne jest od rodzaju i nasilenia uwarunkowań somatycznych.

Psychozy urojeniowe to grupa psychoz, w których obrazie dominują urojenia. Wyłącza się z tej grupy psychozy, w których obecność urojeń ma znaczenie drugoplanowe (schizofreniczne, afektywne, w przebiegu zmian organicznych mózgu). Etiologia tych zaburzeń jest z reguły złożona. Znaczenie mają czynniki osobowościowe, psychologiczne, somatogenne.

W zależności od struktury urojeń i współistniejących innych objawów wyróżnia się: zespoły paranoiczne, paranoidalne, parafreniczne oraz zaburzenia urojeniowe niecharakterystyczne.

Najczęściej występujące systemy urojeniowe: wielkościowe, prześladowcze, pieniacze, niewiary małżeńskiej, posłannicze, reformatorskie, wynalazcze czy somatyczne. Przebieg zaburzeń jest przewlekły, a efekty farmakoterapii zwykle niezadowalające.

Zespoły paranoidalne charakteryzują się obecnością urojeń luźno ze sobą powiązanych, którym nie towarzyszą adekwatne emocje, zwykle też nie są związane z osobowością chorego. Najczęściej stanowią składową schizofrenii paranoidalnej.

Zespoły parafreniczne cechuje względna systematyzacja urojeń, zwykle ograniczona do bliskiego kręgu osób i sytuacji. Często współistnieją omamy, osobowość pozostaje względnie spójna. Niektóre z tych zespołów stanowią składową schizofrenii.

Krótkotrwałe zaburzenia psychotyczne charakteryzuje pojawienie się albo urojeń, albo omamów, albo zdezorganizowanej mowy czy zachowania, również katatonicznego, lub kombinacji tych objawów przez co najmniej jeden dzień, lecz nie dłużej niż przez jeden miesiąc. Zaburzenia te nie są zaburzeniami nastroju z postacią psychotyczną, zaburzeniami schizoafektywnymi czy schizofrenią, a także nie ma dowodów, że są wynikiem sytuacji zdrowotnej lub przyjęcia substancji psychoaktywnych. Zaburzenia te całkowicie ustępują, a pacjent wraca do poprzedniego funkcjonowania. Mogą one wiązać się z działaniem stresów, wówczas rozpoznajemy krótkotrwałe psychozy reaktywne o obrazie schizofrenii lub bez obrazu schizofrenii.

Leczenie zaburzeń psychotycznych polega na odpowiednim stosowaniu leków przeciwpsychotycznych (klasycznych neuroleptyków i leków II generacji).

 

Komentarze
Dodaj komentarz

Odpowiadasz jako: Gość