Zaburzenie afektywne

Do zaburzeń afektywnych zalicza się stany, w których dominują zaburzenia nastroju: depresyjne (pojedynczy epizod i nawracająca depresja), clystymia, mania, stany mieszane, zaburzenie afektywne dwubiegunowe I i II typu (fazy depresyjne i maniakalne lub submaniakalne), zaburzenia cyklotymicz-ne oraz zaburzenia afektywne związane ze stanem somatycznym lub używaniem substancji psychoaktywnych.

Epizod depresyjny rozpoznaje się, gdy obecny jest depresyjny nastrój -niezdolność przeżywania przyjemności, radości, zadowolenia, zmniejszenie zainteresowań i aktywności, spadek' łaknienia, rzadziej wzrost, znacząca utrata wagi bez diety lub zwiększenie masy ciała, zaburzenia snu, psychomotoryczne spowolnienie, rzadziej pobudzenie, uczucie zmęczenia, utraty energii, poczucie bezwartościowości, nieadekwatne lub urojeniowe poczucie winy, zaburzenia koncentracji, zdolności podejmowania decyzji, nawracające myśli o śmierci, o samobójstwie, plany, próby samobójcze.

Depresja może mieć różne nasilenie: łagodne, średnie, poważne, przebiegać z objawami psychotycznymi (urojenia depresyjne - katastroficzne, winy, grzeszności, nihilistyczne, hipochondryczne itcl., omamy, związane i nie-związane z nastrojem) i bez nich, z objawami katatonicznymi, melancholii lub atypowymi.

Nawracającą depresję (zaburzenie afektywne jednobiegunowe) rozpoznaje się, gdy wystąpiły co najmniej dwa epizody depresyjne. W etiopatoge-nezie znaczenie mają czynniki biologiczne: genetyczne, zaburzenia neuro-transmisji serotoninergicznej, noradrenergicznej i dopaminergicznej. Czynniki psychospołeczne mogą stanowić czynnik etiologiczny lub być tylko czynnikami precypitującymi. Czynniki somatyczne, substancje psychoaktywne odgiywają rolę etiopatogenetyczną w tzw. wtórnych zaburzeniach depresyjnych. U części pacjentów występuje jeden epizod w życiu, większość ma kolejne epizody. U około 5-10% osób z pojedynczym epizodem depresji pojawia się w ciągu ich dalszego życia epizod maniakalny (zaburzenie afektywne dwubiegunowe, typ I). Większość pacjentów uzyskuje istotną poprawę stanu psychicznego lub remisję.

Leczenie zaburzeń depresyjnych zależy od obrazu klinicznego, nasilenia objawów oraz etiopatogenezy. W depresjach o łagodnym lub miernym nasileniu objawów zaleca się psychoterapię, czasem połączoną z farmakoterapią. Jeśli nasilenie symptomów depresyjnych jest poważne, to postępowaniem z wyboru jest podanie leków przeciwdepresyjnych. Nasilone depresje, depresje psychotyczne, z katatonią, z melancholią wymagają leczenia przez specjalistę, często hospitalizacji (np. u osób o wysokim ryzyku samobójstwa). W ambulatorium zaleca się leki przeciwdepresyjne ostatniej generacji, szczególnie z grupy inhibitorów wychwytu zwrotnego serotoniny lub tianeptynę ze względu na bezpieczeństwo ich stosowania. Ważne jest właściwe prowadzenie leczenia podtrzymującego i profilaktycznego - stosowanie leków przeciwdepresyjnych przez co najmniej 6—12 miesięcy od uzyskania poprawy u osób z pierwszym epizodem depresji i przez okres 5 lat po kolejnych epizodach.

Epizod maniakalny rozpoznaje się, gdy obecny jest podwyższony lub drażliwy nastrój, podwyższona samoocena, spadek potrzeby snu, rozmowność, doświadczanie przyjemności z kontaktów werbalnych, przyspieszenie myślenia, pobudzenie ruchowe, wzrost aktywności, w tym seksualnej, trudności w utrzymaniu uwagi, angażowanie się w przyjemne aktywności, które mogą przynieść bolesne konsekwencje (nadmierne zakupy, seksualne związki, nieprzemyślane interesy). Ponad 90% osób, które przeżyły pojedynczy epizod maniakalny, ma następne takie epizody w ciągu dalszego życia (zaburzenie afektywne dwubiegunowe). Mania prawie zawsze wymaga leczenia w szpitalu psychiatrycznym (leki przeciwpsychotyczne, normoty-miczne lub elektrowstrząsy). Epizody hipomaniakalne można próbować leczyć ambulatoryjnie (leki normotymiczne: karbamazepina, walproiniany, lit, czasem dodatkowo leki przeciwpsychotyczne), konsultując się z psychiatrą.

Zaburzenie afektywne dwubiegunowe rozpoznaje się, gdy wystąpił co najmniej jeden epizod depresyjny i maniakalny (typ I) lub hipomaniakalny (typ II), lub mieszany. Podkreśla się udział czynników biologicznych: gene-lyczych, zaburzeń transmisji serotoninergicznej, noraclrenergicznej i dopami-nergicznej. Czynniki psychospołeczne mogą modyfikować przebieg zaburzeń. Wyróżnia się również zaburzenia uwarunkowane uszkodzeniem określonych regionów mózgu - organiczne. Część osób ma liczne epizody afektywne - rozpoznaje się wówczas zaburzenie z szybką zmianą faz, lub pojawiające się w większości lub wyłącznie w określonych porach roku — rozpoznaje się wtedy sezonowe zaburzenie afektywne. Epizody depresyjne mogą przebiegać z objawami psychotycznymi lub bez nich. Leczenie profilaktyczne zaburzenia afektywnego dwubiegunowego powinien rozpocząć i prowadzić psychiatra. Polega ono na wieloletnim podawaniu leków normotymicz-nyeh.

Zaburzenia afektywne spowodowane stanem somatycznym lub używaniem substancji psychoaktywnych mogą mieć obraz przypominający dużą depresję, epizod maniakalny, epizod mieszany: np. u osób z zaburzeniami neurologicznymi (chorobą Parkinsona), chorobami naczyń mózgowych (np. udar), zaburzeniami metabolicznymi (np. deficytem witaminy B12), zaburzeniami endokrynologicznymi (np. nadczynnością tarczycy), zaburzeniami au-toimmunologicznymi, infekcjami wiaisowymi lub innymi (np. zapaleniem wątroby), pewnymi postaciami nowotworów (np. trzustki).

 

Komentarze
Dodaj komentarz

Odpowiadasz jako: Gość