Rozmiar tekstu: pomniejsz tekst resetuj tekst powiększ tekst drukuj

Błonica

Błonica jest ostrą bakteryjną chorobą zakaźną rozwijającą się na skutek wniknięcia do krwiobiegu toksyny błoniczej, wytwarzanej przez maczugowca błonicy. Bakteria ta przedostaje się do organizmu głównie drogą kropelkową - przez nos lub jamę ustną - lub znacznie rzadziej, w wyniku zakażeń przyrannych.

Maczugowiec błonicy kolonizuje błony śluzowe górnych dróg oddechowych, atakując gardło, krtań lub błonę śluzową nosa i powodując objawy takie jak: obrzęk strun głosowych, ból gardła, białoszary nalot w gardle, duszność, kaszel, chrypka, utrudnione przełykanie, znaczne obrzmienie węzłów chłonnych (tzw. szyja Nerona) i śluzowo-krwiste wycieki z nosa.

Zdarza się, że dochodzi do zajęcia spojówek, ucha środkowego, błon śluzowych narządów płciowych lub zranionej skóry.

Leczenie błonicy polega na wstrzyknięciu dawki surowicy przeciwbłoniczej. Antybiotykoterapia stosowana jest wyłącznie w przypadku współwystępujących zakażeń innego typu. W przypadku ciężkiej postaci błonicy krtani, konieczna jest intubacja lub tracheotomia, mające na celu udrożnienie zablokowanych przez obrzęk dróg oddechowych.

W Polsce obowiązuje szczepienie ochronne w postaci szczepionki skojarzonej Di-Per-Te.

Komentarze
Dodaj komentarz

Odpowiadasz jako: Gość

  1. macha (Gość)

    Ostra choroba zakaźna.
    Czynnik etiologiczny: Maczugowiec błonicy (Corynebacterium diphtheriae) – Gram-dodatnia laseczka (szczepy gravis, mitis, intermedius na podstawie wzrostu na podłożu telurynowym)
    Jad błoniczy wytwarzany jest tylko przez szczepy lizogenne (konwersja fagiem beta, która zapewnia przyżyciową – bezlityczną – syntezę jadu)

    Drogi szerzenia:
    1. Kropelkowa
    2. Przyranna (rzadko)
    Źródło zakażenia:
    1. Chory
    2. Nosiciel

    Szczególnie istotni są chory na błonicę nosa, która lekko przebiega.
    Test Schicka pozwala na ocenę poszczepiennej odporności:
    1. Podaje się podaniu 1/50 DLM jadu błoniczego w 0,1cm3 buforowanego r-ru albuminy ludzkiej i jako kontrolę 0,1cm3 anatoksyny błoniczej.
    2. Odczyt próby po 24h, 48h i między 5-7 dniem.
    3. Interpretacja: reakcja widoczna po wstrzyknięciu jadu, nieobecna po anatoksynie – próba dodatnia = BRAK ODPORNOŚCI
    Reakcja niewidoczna w obu miejscach – próba ujemna = antytoksyna błonicza w mianie ochronnym (.0,01-0,03j.a. w cm3)

    Patogeneza choroby:
    1. Moczugowce rozwijają się wrotach zakażenia i w otaczających tkankach. Rzadko bakteriemia.
    2. Odczyny miejscowy pierwotnie zwyrodnieniowy, potem zapalny wysiękowo-włóknikowy.
    3. Powstanie błon włóknikowych z resztkami tkanek, bakteriami, leukocytami, rzadko erytrocytami.
    a) Wypchnięcie fibrynogenu poza drobne naczynia i powstanie włóknika – retrakcja i ucisk
    b) Podłoże z nabłonkiem wielowarstwowym płaskim – mocne przyleganie, duża produkcja jadu
    c) Podłoże z nabłonkiem migawkowym – słabe przyleganie, mała produkcja jadu.

    4. Namnażanie na obwodzie błony.
    5. Ogólne działanie jadu błoniczego
    a) Substancja niejednorodna
    b) Główny komponent to białko o masie około 62kDa zbudowane z 2 podjednostek
    c) Podjednostka B o masie 38kDa odpowiada za wiązanie się z receptorami gospodarza, nie wnika do komórki
    d) Podjednostka A o masie 24kDa przenika do wnętrza komórki i odpowiada za aktywność biologiczną jadu:
     Katalizacja reakcji NAD z aminoacylotransferazą
     Powstanie pochodnej adenozynofosforybozylowej – połączenie kowalentne – nieczynne biologicznie
     Zahamowanie syntezy białka
     Działanie anty anaboliczne

    6. Postacie błonicy: umiejscowiona, zatokowa, postępująca, toksyczna
    Zmiany patomorfologiczne w narządach:
    1. Serce – rozsiane ogniska zwyrodnieniowe, martwica, wybroczyny, proces zapalny
    2. Nerwy obwodowe – segmentalna demielinizacja z zachowaną zdolnością regeneracji
    3. Inne narządy miąższowe.

    Przebieg i postacie kliniczne:
     Okres wylęgania trwa 2-6 dni
    1. Błonica gardła:
    a) Na migdałkach obecne naloty zlewające się lub pierwotnie płaszczyznowa te z tendencją do przechodzenia na łuki podniebienne języczek i tylną ścianę gardła o wzmożonej spoistości
    b) Naloty są porcelanowo białe, szare lub brązowe, po usunięciu powstaje krwawienie
    c) Gorączka umiarkowana do 39C, gardło blade
    d) Nadkażenie innym patogenem – wzrost gorączki i zmiany w gardle
    e) Powiększone węzły chłonne kątowe, podżuchwowe i szyjne, umiarkowanie bolesne, mogą tworzyć pakiety w postaci hipertoksycznej może dać obraz szyi Nerona
    f) Bladość powłok, podkrążone oczy, cierpiący wyraz twarzy.
    g) Brak łaknienia, wymioty, bóle brzucha, apatia
    h) Postać hipertoksyczna krwotoczna – krwotoczność błon śluzowych i skóry – niepomyślne rokowanie – szybkie tętno, miękkie, słabo wypełnione, spadek RR

     SERCE
     Powiększona sylwetka, głuche tony, czynnościowy szmer skurczowy
     Zaburzenia rytmu i przewodzenia: allorytmie, salwy, rozkojarzenie P-K, bloki odnóg, blok zupełny
     Niewydolność krążenia, zwłaszcza prawo komorowa
     UKŁAD NERWOWY
     Uszkodzenie nerwów ruchowych (IX,X) – zaburzenia połykania i mowy
     N. III i m. rzęskowy – zaburzenia akomodacji.
     Nidomoga mm. Krtani, przepony, tułowia i kończyny (n. strzałkowy – stopa opadająca)
     Niedowład połowiczy (zator - skrzepliny z serca)
     Zmiany toksyczne narządów miąższowych głównie wątroby i nerek
     Możliwy zespół Waterhouse’a-Friderichsena i DIC

    2. Błonica krtani:
    a) Zwykle dotyczy dzieci w pierwszych latach życia, zwykle rozwija się w 1-2 dni
    b) Szybkie zwężenie szpary głośni, naloty mocno przytwierdzone do strun głosowych, słabo do pozostałych obszarów
    c) Duszność, szczekający kaszel, niepokój, wzrost RR, poty, kwasica
    d) Rzadko powikłania toksyczne.

    3. Błonica nosa
    a) Izolowana najczęściej u niemowląt
    b) Zmiany zapalne śluzówki nosa, czasem naloty.
    c) Wydzielina śluzowo-krwista lub śluzowo-ropna
    d) Nadżerki w okolicy nozdrzy i warg, strupy barwy miodowej.
    e) Przewlekły, bezgorączkowy przebieg

    4. Błonica skóry
    a) bardzo rzadka
    b) płaskie, wysztancowane owrzodzenie, ostro odgraniczone, o podminowanych brzegach
    c) pokryte szarym lub żółtobrązowym nalotem do 3 tyg.
    d) Powolne gojenie, duża wrażliwość na urazy.

    5. Inne rzadkie: oka, ucha, sromu
    Rozpoznanie i różnicowanie:
     Rozpoznanie kliniczne wymagane do podania surowicy.

    1. Błonica gardła: mononukleoza zakaźna, angina Plauta-Vincenta, angina o innej etiologii, botulizm, gruźlica lub kiła migdałków, zatrucie metalami ciężkimi, owrzodzeniami błony śluzowej
    2. Błonica krtani: dławiec rzekomy, złośliwe zapalenie krtani, tchawicy, oskrzeli, alergicznym obrzękiem głośni, zapaleniem krtani w chorobach wysypkowych
    3. Błonica nosa: ostre i przewlekłe stany nieżytowe nosa, ciało obce w nosie
    4. Błonica spojówek: adenowirusowe zap. Spojówek

    Leczenie:
     Podanie surowicy antytoksycznej przeciwbłoniczejkońskiej lub baraniej. Należy zastosować w 2 pierwszych dniach choroby, im później tym większą dawkę
    1. Błonica gardła: 20-60tyś j.a.
    2. Błonica krtani: 20-40tyś j.a.
    3. Błonica nosa: 10-20tyś j.a.
    4. Inne: około 20tyś j.a.

     W dużych zatruciach połowa dawki i.m. połowa i.v. we wlewie (500cm3 r-ru NaCl lub glukozy + przewidziana dawka surowicy - - 20-40 kropli/minutę)
     Antybiotyki – najlepiej erytromycyna i penicyliny ogólnie (miejscowo do nosa i na skórę)
     Kortykosteroidy – wskazane w błonicy krtani, szczególnie WSKAZANE w postaci hipertoksycznej
     Leczenie uzupełniające (witaminy)
     W razie konieczności intubacja lub tracheotomia
     Leki uspokajające
     NIE należy stosować glikozydów naparstnicy (ewentualnie można ostrożnie strofantynę)