Rozmiar tekstu: pomniejsz tekst resetuj tekst powiększ tekst drukuj

Odra

Odra to charakteryzująca się dużą zaraźliwością wirusowa choroba zakaźna wieku dziecięcego. Wirus szerzy się drogą kropelkową, dostaje się do organizmu przez jamę nosowo-gardłową i zakaża komórki nabłonka oddechowego.

Początkowo objawy mogą sugerować przeziębienie. Dominuje wysoka gorączka, katar, zapalenia gardła i suchy świszczący kaszel. Oprócz tego, można stwierdzić zapalenie spojówek, rozdrażnienie rozdrażnienia, braku humoru, wymiotów i nudności.

Najbardziej charakterystycznym objawem odry są tzw. plamki Koplika, czyli małe białe przebarwienia pojawiające się na błonie śluzowej policzków na wysokości dolnych zębów przedtrzonowych i trzonowych.

Po około 5 dniach za uszami pojawia się gruboplamista wysypka, która stopniowo przechodzi na twarz i szyję, a potem na tułów i kończyny, zlewając się w ciemnoróżowe plamy utrzymujące się do tygodnia. Odrę leczy się wyłącznie objawowo, przy pomocy środków przeciwgorączkowych.

Choroba często powoduje poważne powikłania, głównie w postaci zapalenia płuc, ucha środkowego, mięśnia sercowego, opon mózgowo-rdzeniowych i mózgu. W Polsce powszechnie stosuje się szczepienia ochronne, głównie szczepionką skojarzoną przeciw odrze, śwince i różyczce.

Komentarze
Dodaj komentarz

Odpowiadasz jako: Gość

  1. kleofas (Gość)

    Choroba wirusowa.
    Czynnik etiologiczny: Paramixovirus (z rodziny Paramyxoviridae, rząd:
    Mononegavirides; tak samo jak RSV, wirus świnki, paragrypy).
    Jest wrażliwy na ciepło, ale dobrze znosi zamrażanie
    Odra jest chorobą kosmopolityczną.

    Źródłem zakażenia jest tylko człowiek – chory, okres zakaźności 4 dni przed i 4 dni po wystąpieniu wysypki.
    Wirus szerzy się drogą kropelkową, rzadziej przez kontakt bezpośredni i pośredni.
    Wrotami zakażenia są błony śluzowe dróg oddechowych oraz spojówka.
    Sezonowość w krajach o klimacie umiarkowanym (głównie zima-wiosna).
    Przed erą szczepień występowały regularne epidemie co 2-3 lata.
    Wirus ma działanie cytopatyczne na komórki.

    Patogeneza:
     W drogach oddechowych wirus kontaktuje się z komórkami błony śluzowej, część inaktywowania jest przez IgA, reszta wnika do nabłonka migawkowego i wywołuje wiremię (2-6 dzień po zakażeniu).
     Następnie wirus przenika do układu siateczkowośródbłonkowego i wywołuje wtórną wiremię około 10 dnia. Obecne są objawy zajęcia układu oddechowego.
     Pierwsze przeciwciała pojawiają się około 14 dnia po zakażeniu, pojawia się wysypka. Wysypka może nie wystąpić gdy występują zaburzenia odporności. Do 6m-ca życia dzieci chronione są przeciwciałami od matki.
    Odra jest wysoce zakaźna – podatność wynosi 96%
    Przed erą szczepień najwięcej przypadków występowało między 2-5 rż.
    Obecnie ogólna liczba przypadków spada i wyrównuje się stosunek dzieci/dorośli. W krajach rozwijających się głównie do 2r.ż.
    Odporność:
     Pochorobowa przez całe życie
     Poszczepienna: 1 dawka nie zabezpiecza, pełna odporność występuje po 2 dawkach (zalecane)

    Klinika:
    1. Okres wylęgania 9-11 dni.
    2. Okres nieżytowy = prodromalny = zwiastunowy
     3-4 dni
     Złe samopoczucie
     Powiększone węzły chłonne
     Stopniowo narastająca gorączka do 38-39⁰C
     Conjunctivitis (obrzęk, przekrwienie, łzawienie, nadwrażliwość na światło)
     Nieżyt nosa, gardła, krtani (suchy, męczący kaszel), oskrzeli
     Anathema 2-3 dni przed wystąpieniem wysypki
     Plamki Fiłatowa-Koplika na błonach śluzowych policzków na wysokości zębów przedtrzonowych (białe z czerwoną obwódką) – znikają po pojawieniu się wysypki
     Plamki Hirschberga na spojówkach
    3. Okres wysypkowy
     Wysypka plamisto-grudkowa (większa niż w płonicy) z tendencją do zlewania się wykwitów, żywo różowa, między wysypką skóra nie zmieniona („skóra tygrysia”)
     Pojawia się najpierw za uszami, na skórze owłosionej, twarzy, stopniowo przechodzi w dół. Dłonie, łokcie i stopy pozostają bez wysypki
     Szybki rozwój (48-72h), trwa 5-6 dni, stopniowo blednie od góry ku dołowi, pozostaje brunatne przebarwienie (kawa z mlekiem)
     Następnie otrębiaste łuszczenie na całym ciele
    4. Okres zdrowienia
     Bardzo powolny, najdłuższy okres zdrowienia wśród chorób zakaźnych
     Wzrost podatności na inne zakażenia

    Powikłania:
    o 30% przypadków
    o Ciężkie do 5r.ż. i po 20r.ż.
    o Znaczny poinfekcyjny spadek odporności
     Biegunka (8/100)
     Zapalenie ucha środkowego (7/100, częste u małych dzieci
    – krótka trąbka słuchowa)
     Zapalenie płuc (6/100, najczęstsza przyczyna śmierci) Wczesne – śródmiąższowe
    Późne – nadkażenie innym patogenem
     Zapalenie mózgu lub opon m-rdz i rdzenia (1/1000, początek objawów w 6 dniu wysypki, brak gorączki, bóle głowy, wymioty, sztywność karku, senność, śmiertelność 5%, w 25% trwałe uszkodzenie OUN)
     Śmiertelność 1-2/1000 (u dzieci zapalenie płuc, u
    dorosłych zapalenie mózgu)
     Podostre stwardniejące zapalenie mózgu (SSPE)
    Rzadka choroba degeneracyjna spowodowana przetrwałą obecnością wirusa odry w mózgu. Występuje w 1- 5/1000000. Rozwija się zwykle po 7-10 latach (1m-c – 27 lat) po przejściu odry, podstępnie. Stopniowo nasilają się zmiany zachowania, intelektualne, pojawia się ataksja, napady miokloniczne. Zawsze kończy się śmiercią.
    Odra w krajach rozwijających się
     Wysoka zapadalność u dzieci do 1r.ż.
     Ciężki przebieg u niedożywionych
     Często prowadzi do ślepoty
     Śmiertelność wynosi 25%

    Atypowa odra – po szczepieniu szczepionką inaktywowaną lub zabitą – spadek aktywności antyF (wewnątrzkomórkowe szerzenie się infekcji)

    Postacie szczególne odry
    1. Krwotoczna („czarna odra”)
     Wysoka gorączka
     Niewydolność oddechowa
     Napady drgawek
     Krwawienia do skóry i błon śluzowych
    2. Poronna
     U osób którym zapobiegawczo podano Ig
     Niemowlęta z małym mianem przeciwciał od matki
     Osoby po 1x szczepieniu
     Dłuższe wylęganie, łagodniejsze objawy, skąpa, krótkotrwała wysypka
    3. U osób ze spadkiem odporności (AIDS, chłoniaki)
     Przewlekający się przebieg
     Może nie wystąpić typowa wysypka

    Rozpoznanie:
     Wywiad
     Obraz kliniczny

     Badania dodatkowe:
    Laboratoryjne: leukopenia z limfocytozą, trombocytopenia ciężarnych, odwodnienie
    Mikrobiologiczne: izolacja wirusa, metoda PCR, 4x wzrost miana przeciwciał IgG w ELISA, preparat mikroskopowy

    Leczenie:
     Objawowe
     W nadważeniu antybiotyki
     GKS w pseudokrupie

    Profilaktyka:
    Nieswoista: izolacja chorych

    Swoista:
    Czynna = szczepionka żywa, atentowana, monowalentna lub skojarzona, pierwsza dawka w 13-15r.ż.
    Bierna – swoista IgG (zapobiega lub łagodzi przebieg), stosowana do 6 dni od ekspozycji 0,25ml/kgm.c. u zdrowych lub 0,5ml/kgm.c. przy spadku odporności