Rozmiar tekstu: pomniejsz tekst resetuj tekst powiększ tekst drukuj

Ospa wietrzna

Ospa wietrzna jest najpowszechniejszą chorobą zakaźną wieku dziecięcego, ale może dotyczyć również dorosłych, którzy nie chorowali w dzieciństwie (szczyt zachorowalności to okres do ukończenia 12 roku życia). Za infekcję odpowiedzialny jest herpeswirus VZV, który po zakończeniu choroby pozostaje uśpiony w zwojach nerwowych.

Herpeswirus VZV rozprzestrzenia się drogą kropelkową, w związku z czym wystarczy przebywać z chorym w jednym pomieszczeniu, by doszło do zarażenia. Choć przebycie choroby daje w większości przypadków dożywotnią odporność, w warunkach obniżonej odporności organizmu lub na skutek kontaktu z innym chorującym może dojść do reaktywacji wirusa i rozwoju półpaśca.

Objawy i przebieg ospy wietrznej

Objawy zwiastujące ospy wietrznej przypominają symptomy grypy. Chorzy skarżą się na wysoką gorączkę, osłabienie, bóle stawów i ogólne pogorszenie samopoczucia. W kolejnym stadium choroby na powierzchni całego ciała (również na błonie śluzowej jamy ustnej) pojawiają się niewielkie czerwone plamki, które stopniowo przekształcają się w pęcherzyki wypełnione przeźroczystym płynem, aż w końcu po około 5 dniach zasychają tworząc strupki.

Zmiany skórne pojawiają się zazwyczaj w kilku rzutach i zawsze towarzyszy im uporczywy świąd. Choroba może trwać nawet do 3 tygodni, z okresem zaraźliwości rozpoczynającym się jeszcze przed wystąpieniem zmian skórnych, a kończącym się w chwili, gdy wszystkie wykwity są całkowicie zaschnięte.

Ospa wietrzna a ciąża

Kobiety, które planują zajście w ciążę, a nie przechodziły wcześniej ospy wietrznej, powinny przystąpić do szczepienia na kilka miesięcy przed rozpoczęciem starań o dziecko. Zachorowanie ciężarnej, zwłaszcza w pierwszym trymestrze ciąży, może prowadzić do obumarcia płodu lub wystąpienia ciężkich wad wrodzonych.

Leczenie i profilaktyka

Leczenie ospy wietrznej ma charakter objawowy i koncentruje się na złagodzeniu charakterystycznego świądu oraz zapobieganiu zakażeniom zmian skórnych. W tym celu stosuje się maści przeciwhistaminowe aplikowane miejscowo i kąpiele odkażające, np. z dodatkiem sody oczyszczonej lub nadmanganianu potasu.

W razie konieczności podaje się leki przeciwbólowe i przeciwgorączkowe, z bezwzględnym pominięciem salicylanów (np. aspiryny), które mogą wywołać wielonarządowe zaburzenia określane mianem zespołu Reye’a. Chory powinien pozostać w domu, dużo wypoczywać i często zmieniać zarówno ubrania, jak i pościel.

Należy powstrzymać się od drapania swędzących wykwitów i strupków w celu uniknięcia nieestetycznych blizn i zagłębień na powierzchni skóry. W przypadku zaburzeń odporności, podaje się leki przeciwwirusowe, które skracają czas trwania choroby i zapobiegają powikłaniom.

Jedną z metod eliminujących ryzyko zarażenia jest szczepienie ochronne, rekomendowane przez Ministerstwo Zdrowia i obowiązkowe u dzieci, które nie ukończyły dwunastego roku życia i nie przechodziły wcześniej ospy.

Komentarze
Dodaj komentarz

Odpowiadasz jako: Gość

  1. gruda (Gość)

    Choroba najczęściej dotycząca dzieci między 1-14r.ż.
    Zaraźliwość rozpoczyna się 1-2 dni przed pojawieniem się wysypki i trwa aż do przyschnięcia strupów.
    Źródłem zakażenia jest chory na ospę wietrzną lub półpaśca. Materiałem zakaźnym jest wydzielina z nosa lub gardła oraz zawartość pęcherzyków.
    Drogi zakażenia: kropelkowa, przez kontakt bezpośredni lub pośredni.

    Patogeneza:
     VZV wnika przez błonę śluzową górnych dróg oddechowych
     Namnażanie w węzłach chłonnych
     Po 4-6 dniach wiremia pierwotna powodująca zakażenie wątroby i śledziony
     Po kolejnych 1-4 dniach wiremia wtórna, przenikanie do skóry, błon śluzowych, narządów wewn.
     Mogą występować: enanthema, egzantema, rzadko powikłania narządowe
     Pęcherzyk jest śródnaskórkowy, dochodzi do zwyrodnienia balonowate komórek warstwy kolczystej, w jądrach wtręty kwasochłonne, powstają wielojądrzaste komórki olbrzymie
     Płyn w pęcherzykach początkowo przejrzysty, następnie mętniej ze wzrostem ilości neutrofili.
    Przeciwciała pojawiają się pod koniec pierwszego tygodnia zakażenia i narastają w ciągu następnych 2 tygodni

    Wirus pozostaje latentny w zwojach rdzeniowych czuciowych oraz niektórych nn czaszkowych. Może nastąpić reaktywacja zakażenia w postaci półpaśca
    Klinika:
     Okres wylęgania 11-23 dni
     Objawy prodromalne (rzadko występują u dzieci)
    Trwają 1-2 dni – stan podgorączkowy, bóle głowy, mięśni, zaburzenia żołądkowo-jelitowe.
     Wysypka:
    Wielopostaciowy charakter – ewolucja wykwitu
    Czerwona plamka > grudka > pęcherzyk (płyn przejrzysty potem mętny) z czerwoną obwódką > strup > po odpadnięciu
    zanikające brunatne przebarwienia
    Pojawia się w kilku rzutach
    Dośrodkowa lokalizacja – max tułów, głowa (też owłosiona), mniej na kończynach, rzadko dłonie i podeszwy – plecy przypominają „gwiaździste niebo”
    Błony śluzowe zajęte w 10-30% - enanthema przybiera postać czerwonych plam lub pęcherzyków, szybko pękają pozostawiając powierzchowne ubytki pokryte resztkaminabłonka
     Objawy towarzyszące wysypce: gorączka (zwykle umiarkowana), świąd skóry, uogólnione powiększenie węzłów chłonnych
    Nietypowe postacie:
     Pęcherzowa
     Krwotoczna
     Zgorzelinowa (w wyniku zakażenia gronkowcami lub paciorkowcami)

    Powikłania:
     Wirus: Śródmiąższowe olbrzymiokomórkowe zapalenie płuc
    Zmiany w OUN: zapalenie móżdżku (typowo u dzieci), pozakaźne zapalenie mózgu (częściej dorośli), limfocytowe zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, poprzeczne zapalenie rdzenia, porażenie nn czaszkowych, zespół Guillan-Barre
    Zespół Reya (po salicylanach)
    Rzadko zapalenie mięśnia sercowego, osierdzia, nerek, wątroby stawów, jąder, rogówki.
    Trombocytopenia
     Nadkażenie bakteryjne: róża, czyrak, ropień, ropowica tkanek miękkich, odoskrzelowe zapalenie płuc

    Diagnostyka:
     Wywiad
     Maetiał: płyn pęcherzykowy, wymaz/zeskrobiny z dna pęcherzyka, w wybranych przypadkach płyn mózgowordzeniowy/ biopsja tkanek
     Metody potwierdzające: izolacja wirusa w hodowlach PCR, DIF
     Serologia – minimum 4x wzrost przeciwciał: OWD, ELISA, IF VZV a ciąża:
    o Zespół ospy wietrznej wrodzonej
    o Przebycie w I lub II trymestrze ciąży
    o <3% ryzyko przejścia na płód
    o Wady wrodzone: blizny skórne, niedorozwój kończyn, zanik mięśni, uszkodzenie CUN (zanik kory mózgu, niedorozwój móżdżku, uszkodzenie n.VII)
    o Uszkodzenie narządu wzroku
    o Ospa więtrzna noworodków

    Lecznie:
    1. Osoby z prawidłową odpornością i niepowikłanym przebiegu
     Leczenie objawowe
     Miejscowo odkażające: neomycyna aerozol, 1% spir detreomycyny
     Przeciwświądowe: H1-blokery, hydroxyzyna, puder płynny
     Przeciwgorączkowe (nie stosować salicylanów!!!)
     Witaminy
     Acyklowir w nasilających się dolegliwościach (uwaga: toksyczny dla nerek)
    2. Osoby ze spadkiem odporności lub powikłanym przebiegiem
     Acyklowir – p.o. maxymalnie 5x800mg; wlew dożylny 3x10mg/kg mc/dobę.
    3. Ig przeciw VZV
     Stosowane i.v.
     Dla osób z kontaktu ze znacznie obniżoną odpornością, gdy nie chorował na ospę wietrzną.
     Dla ciężarnych, które nie chorowały
     Noworodki matek po ekspozycji tuż przed porodem (5 dni) lub po urodzeniu (2 dni)
     Wcześniaki urodzone po 28 tyg od matek, które nie chorowały

    Profilaktyka:
     Nieswoista: izolacja chorych do przyschnięci strupów (około 6dni)
     Swoista:
    Szczepionka – żywa, atentowana; wskazania: chorzy na ostrą białaczkę limfatyczną, w remisji – 2 dawki zdrowe dzieci 1-12r.ż. 1 dawka
    odczyn poszczepienny: wysypka grudkowo-pęcherzykowa, zakażenie latentne (ryzyko półpaśca) skuteczność 70-90%