Rozmiar tekstu: pomniejsz tekst resetuj tekst powiększ tekst drukuj

Rak - 1. Gruczolakoraki (łac. adenocarcinomata)

1. Gruczolakoraki (łac. adenocarcinomata)

Gruczolakorak odbytnicy, I (wysoki) stopień dojrzałości
Gruczolakorak odbytnicy, II (średni) stopień dojrzałości
Rak gruczołowopochodny żołądka, III (niski) stopień dojrzałości

Gruczolakoraki powstają najczęściej w przewodzie pokarmowym, gruczołach dokrewnych, trzustce, wątrobie, trzonie macicy, jajnikach, płucach, gruczole krokowym, śliniankach, sutku, nerkach.

Gruczolakoraki można podzielić na podstawie obrazu histologicznego, uwzględniając m.in.:

a) Stopień dojrzałości (gruczolakoraki I° , II° , III°), a zwłaszcza stopień ukształtowania struktur gruczołowych (histioformatywność):

  • gruczolakorak (łac. adenocarcinoma) – struktury gruczołowe bardzo dobrze widoczne,
  • torbielakogruczolakorak (łac. cystadenocarcinoma albo kystadenocarcinoma) – obecne struktury gruczołowe w postaci torbieli,
  • rak gruczołowopochodny (łac. carcinoma adenoides) – struktury gruczołowe zaznaczone,
  • rak lity (łac. carcinoma solidum) – układ gruczołów nieczytelny.

Jest to ważne kryterium określające agresywność (dynamikę) rozwoju guza, czyli tzw. histologiczną złośliwość nowotworu.

Wyróżnia się jeszcze specjalną postać raka, nazywanego rakiem gruczołowo-torbielowatym (łac. carcinoma adenoides cysticum), różniącą się od gruczolakotorbielaka. Typowo występuje on w gruczołach ślinowych, łzowych i drogach oddechowych.

b) Rodzaj wydzielanej substancji, m.in.:

  • rak śluzotwórczy (łac. carcinoma mucosecretans) – wydzielanie mucyn,
  • rak surowiczy (łac. carcinoma serosum) – wydzielanie substancji surowiczej (niskobiałkowej).

c) Obecność cech wydzielania śluzu, ich nasilenie i charakter (aby wykazać wydzielanie śluzu, powszechnie stosowanym barwieniem jest barwienie mucikarminem lub błękitem alcjanu):

  • gruczolakorak śluzotwórczy (łac. adenocarcinoma mucinosum albo mucosecretans) obecne wydzielanie śluzu do światła gruczołów,
  • (gruczolako)rak śluzowokomórkowy (łac. (adeno)carcinoma mucocellulare) obecne tworzenie śluzu w obrębie komórek,
  • (gruczolako)rak galaretowaty (łac. (adeno)carcinoma gelatinosum) obecne tworzenie śluzu z wydalaniem go do podścieliska.

Ocena ta ma znaczenie w określaniu stopnia zróżnicowania raka oraz jego podatności na radioterapię (nowotwory wydzielające śluz są promieniooporne).

d) Kształt komórek (gruczolako)rak wałeczkowatokomórkowy (łac. (adeno)carcinoma cylindrocellulare), (gruczolako)rak sześciennokomórkowy (łac. (adeno)carcinoma cubocellulare).

e) Desmoplazję, czyli rozplem elementów łącznotkankowych podścieliska

  • (gruczolako)rak twardy (łac. (adeno)carcinoma durum albo scirrhosum, albo desmoplasticum) ze znaczną przewagą podścieliska,
  • (gruczolako)rak miękki lub rdzeniasty (łac. (adeno)carcinoma molle albo medullare) ze skąpym podścieliskiem guza.

Rozróżnienie to ma znaczenie w ocenie klinicznej i z użyciem metod diagnostyki obrazowej, mającej na celu wyznaczenie wielkości guza. Podczas interwencji chirurgicznej należy uwzględniać tę cechę guza przy określaniu granic zabiegu.