fotodermatozy idiomatyczne – samoistne, jedynym czynnikiem wywołującym objawy jest światło słoneczne; fotodermatozy egzogenne – objawy wywołuje światło słoneczne, jeśli użyte zostały wcześniej któreś z substancji fitotoksycznych (np. niektóre leki);

fotodermatozy endogenne – ich źródłem jest choroba organizmu, która w przypadku kontaktu z promieniowaniem słonecznym wywołuje reakcję; schorzenia mogące ulec zaostrzeniu w kontakcie ze światłem słonecznym – choroby nie mające bezpośredniego związku ze słońcem, ale ulegające zwykle zaostrzeniu po wystawieniu na nie osoby chorej.

Wszystkie fotodermatozy są przypadłościami bardzo nieprzyjemnymi, ponieważ ciężko jest unikać światła słonecznego. Na szczęście w większości przypadków wystarczy przebywanie w cieniu bądź nienasłonecznionych pomieszczeniach.

Klasyczne uczulenie na słońce – fotodermatozy idiomatyczne

Mówiąc o uczuleniu na słońce, najczęściej mamy na myśli właśnie któreś z reakcji alergicznych powstających w kontakcie z intensywnym światłem, np. podczas opalania się bądź wychodzenia z domu w czasie upalnych dni. Mogą to być na przykład:

Świerzbiączka letnia

Pojawia się już w wieku dziecięcym lub we wczesnej młodości. Najdotkliwsza reakcja występuje zwykle wiosną, wbrew nazwie zaś latem, ze względu na opalanie się skóry i jej mniejszą wrażliwość, objawy łagodnieją. Reakcja w postaci rumienia, grudek czy pęcherzyków pojawia się od kilku do kilkudziesięciu godzin po wystawieniu skóry na silne słońce, równolegle zaś występuje uciążliwy świąd. W leczeniu stosuje się miejscowe filtry UV, czasami hartowanie skóry promieniowaniem ultrafioletowym.

Pokrzywka słoneczna

Rozwija się głównie u osób w podeszłym wieku. Bąble pokrzywkowe pojawiają się już kilka minut po ekspozycji na światło, przy czym występują nie tylko na odsłoniętej skórze, ale często także pod ubraniem. W przypadku tego typu uczulenia na słońce stosuje się leki przeciwhistaminowe, często w bardzo wysokich dawkach.

Opryszczki ospówkowate

Dość rzadko występujące, zwykle od wczesnego dzieciństwa. Dotyka odsłoniętej skóry – powstają na niej pęcherzyki, często ulegające wtórnemu zakażeniu i pozostawiające blizny. Zdarzają się reakcje uogólnione, przebiegające z gorączką czy zapaleniem spojówek.

Fotodermatozy egzogenne

Często lekarz zapisujący nam na przykład antybiotyk mówi, że w trakcie jego brania należy unikać słońca. Pacjenci w większości przypadków sądzą, że chodzi o to, iż lek może nie zadziałać, jeśli pójdą się opalać – nie o to jednak przeważnie chodzi.

Niektóre leki zawierają związki chemiczne uwrażliwiające naszą skórę na działanie promieni słonecznych – w efekcie pojawia się uczulenie na słońce mimo, że tak naprawdę takiej alergii nie mamy.

Problem polega jednak na tym, że czasami, w przypadku reakcji fotoalergicznych, nasz system immunologiczny może „zapamiętać” alergeny – i reagować na słońce podobnie nawet wówczas, gdy przestaniemy już przyjmować dany lek.

Leki, które mogą wywołać taką reakcję, to na przykład: środki przeciwbólowe dostępne bez recepty, zawierające naproxen, kwas acetylosalicylowy czy ibuprofen; leki stosowane w chorobach przewlekłych – nadciśnienie, cukrzyca, reumatyzm, środki moczopędne.

Oczywiście to, że lek może wywołać reakcję fotoalergiczną bądź fototoksyczną w kontakcie ze słońcem nie znaczy jeszcze, że na pewno ją wywoła. Warto jednak w przypadku przyjmowania leków zapytać lekarza, czy możemy przebywać w nasłonecznionych miejscach – łatwiej w końcu zapobiegać, niż później leczyć.

Podobne działanie mogą mieć niektóre kosmetyki czy nawet zioła. Wśród tych ostatnich najczęściej reakcję alergiczną wywołuje dziurawiec, zarówno w postaci olejków czy herbatek, jak i tabletek.

Uczulenie na słońce – jak walczyć z objawami?

Jeśli obawiamy się, że jesteśmy uczuleni na promienie słoneczne, bądź wystąpi reakcja podczas przyjmowania leków czy po zastosowaniu jakiegoś kosmetyku, należy poradzić się swojego lekarza rodzinnego. W niektórych przypadkach dostaniemy skierowanie do specjalisty, który dobierze odpowiedni sposób leczenia zależny od tego, jaki rodzaj alergii wystąpił.

Zawsze jednak należy w takich przypadkach unikać słońca, przebywać w zacienionych miejscach i jak najdokładniej okrywać skórę ubraniami. Zmniejszy to ryzyko nasilenia się objawów przy na przykład przejściu z domu do samochodu.