Rozmiar tekstu: pomniejsz tekst resetuj tekst powiększ tekst drukuj

Wolna wola motorem do działania

Wolna wola może być iluzją, jednak trwamy w przekonaniu, że jesteśmy panami własnego losu – i właśnie ta wiara ma niebagatelne znaczenie dla naszych działań.

Gdy wierzymy, że nasze życie jest wyłącznie w naszych rękach, jesteśmy gotowi ciężko pracować na sukces i reguły jesteśmy z siebie bardziej zadowoleni. Gdy zaczynamy myśleć, że jesteśmy jedynie kukiełkami w teatrze świata, zachowujemy się w sposób, który wpisuje się w tę przepowiednię.

Poczucie kontroli stymuluje nas do działania – mówi Davide Rigoni, psycholog eksperymentalny z Uniwersytetu w Marsylii. Kluczowy jest tutaj fakt, że zjawisko to obserwuje się w układzie motorycznym, kontrolowanym na najgłębszym poziomie aktywności mózgu - dodaje.

W trakcie eksperymentu, Rigoni wykazał, że zachwianie ludzkiej wiary w samokontrolę zmniejsza gotowość mózgu do działania, zanim w ogóle uświadamiamy sobie chęć podjęcia aktywności. By zbadać, w jaki sposób przekonanie o wolnej woli wpływa na przedświadome aspekty kontroli motorycznej, zespół badaczy postanowił przyjrzeć się znanemu markerowi aktów wolicjonalnych (świadomych) – tak zwanemu potencjałowi gotowości, który pojawia się 0,35 sekundy przed świadomością i o 0,55 sekundy wcześniej niż rozpoczęcie działania. Innymi słowy, potencjał gotowości aktywuje się zanim jeszcze mózg zarejestruje chęć wykonania ruchu i wyśle sygnał do mięśni. Pierwszy etap tego procesu pozostaje zatem zupełnie poza naszą świadomością i modulowany jest przez intencję, której siła miała według naukowców zależeć o wiary bądź niewiary w wolną wolę.

By dowieść tej tezy, 30 kobiet i mężczyzn w wieku od 18 do 24 lat podzielono na dwie grupy. Grupie eksperymentalnej zaprezentowano artykuł, w którym omawiano naukowe dowody na to, że wolna wola jest złudzeniem. Grupa eksperymentalna otrzymała tekst traktujący o świadomości, bez żadnej wzmianki o wolnej woli. Uczestnicy zostali poinformowani, że po zapoznaniu się z tekstem przystąpią do rozwiązania quizu. Następnie poddano ich tak zwanemu „eksperymentowi Libeta”.

Wykorzystano w nim prostą aparaturę umożliwiającą zarejestrowanie ruchu palca oraz rejestrację początku potencjału gotowości elektrodami przymocowanymi do głowy uczestników. Badanych umieszczono naprzeciwko ekranu telewizyjnego, na którym obracała się zgodnie ze wskazówkami zegara czerwona kropka. Jedno okrążenie takiej kropki trwało 2,56 sekundy.

Zadaniem badanych było naciskanie palcem guzika dowolną ilość razy w dowolnym momencie i podanie, gdzie na tarczy znajdowała się kropka w momencie, gdy uświadomili sobie chęć naciśnięcia guzika. Test Libeta wykazuje, że prosta czynność jaką jest zgięcie palca rozpoczyna się w mózgu aż o sekundę wczesniej niż początek aktywności mięśni.

W końcowej fazie eksperymentu uczestnicy odpowiadali na pytania dotyczące determinizmu i ich przekonań o wolnej woli. Okazało się, że postawiona teza była zasadna – u uczestników grupy eksperymentalnej wiara w samodeterminację była o wiele słabsza niż w grupie kontrolnej. Efekt ten powielił się też wwynikach eksperymentu Libeta. Aktywność mózgu osób, które przeczytały o iluzorycznej naturze wolnej woli była dużo niższa w fazie potencjału gotowości.

W odpowiedzi na założenia determinizmu biologicznego (według którego kontrolują nas geny i mózg), Rigoni zadaje bardziej filozoficzne pytanie - „Czy warto wierzyć, że jesteśmy wolni?” - i wynikami własnych badań zdaje się odpowiadać, że tak. Jeśli nie jesteśmy wolni, jaki jest sens w dążeniu do czegokolwiek?

Aleksandra Banasik

Tematy: wolna wola, mózg

12 produktów, które niszczą
tłuszcz na brzuchu, a ty chudniesz!
Ebook: 12 produktów, które niszczą tłuszcz na brzuchu

Odkryj potrawy dzięki którym schudniesz! Pobierz ebook z opisem tych magicznych produktów i praktycznymi przepisami kulinarnymi z ich zastosowaniem.

Pobierz dzisiaj za darmo:

Wysyłając ten formularz akceptujesz Regulamin serwisu. Nie sprzedajemy i nie przekazujemy informacji o naszych użytkownikach podmiotom trzecim.

Komentarze
Dodaj komentarz

Odpowiadasz jako: Gość