Rozmiar tekstu: pomniejsz tekst resetuj tekst powiększ tekst drukuj

Wścieklizna

Wścieklizna to wirusowa choroba zakaźna zwierząt, atakująca ośrodkowy układ nerwowy i mogąca przenieść się na człowieka w wyniku pogryzienia przez chore zwierzę i przedostania się do rany jego śliny.

Choroba ma długi okres inkubacji, a do pierwszych objawów, które mogą pojawiają się średnio 2 miesiące po pogryzieniu zalicza się brak apetytu, gorączkę, ogólne osłabienie, bóle głowy, nudności i mrowienie w okolicy ugryzienia.

Po kilku dniach obserwuje się nadpobudliwość, niepokój, bolesne skurcze mięśni, ślinotok, biegunka i charakterystyczny wodowstręt. Śmierć następuje około 7 dni od wystąpienia objawów, zwykle w wyniku niewydolności oddechowej.

W przypadku osób pogryzionych przez zainfekowane zwierzę podejmuje się próbę uodpornienia bierno-czynnego, polegającego na podaniu antytoksyny i serii szczepionek. Chorzy, u których wystąpiły już symptomy zakażenia, leczeni są wyłącznie objawowo i mają niewielkie szanse na przeżycie.

Komentarze
Dodaj komentarz

Odpowiadasz jako: Gość

  1. aneczka (Gość)

    Ostra, wirusowa choroba zakaźna zwierząt, groźna dla człowieka w przypadku pokąsania przez chore zwierze. Klinicznie przebiega jako zapalenie mózgu.
    Czynnikiem etiologicznym jest wirus neurotropowy z grupy Rhabdovirideae, patogenny dla człowieka jest tzw. wirus uliczny. Jest on wrażliwy na wysoką temperaturę i środki chemiczne, wytrzymuje natomiast zamrażanie. Może długo utrzymywać się w tkankach padłych zwierząt.

    Poprzez pasażowanie na tkance mózgowej traci zjadliwość zachowując antygenowość – powstaje tzw. wirus ustalony służący do szczepienia.
    Wścieklizna występuje głównie wśród zwierząt wolno żyjących. Jest rozpowszechniona na całym świecie z wyjątkiem Australii i niektórych wysp. W Europie przenosicielami zarazka są głównie lisy, które chorują najwięcej w okresie styczeń-marzec.

    Źródłem zakażenia dla człowieka jest pokąsanie przez chore zwierze.

    Wszczęcie postępowania zapobiegawczego jest wskazane w:
    1. Pokąsanie przez zwierze wściekłe lub podejrzane o wściekliznę
    2. Pokąsanie przez zwierze dzikie lub nieznane
    3. Pokąsanie przez zwierze które potem padło lub uciekło i nie można wykluczyć wścieklizny.
    4. Zanieczyszczenia ran, błon śluzowych, spojówek śliną lub mózgiem zwierzęcia chorego lub podejrzanego o wściekliznę.
    Możliwe jest także zakażenie przez transplantację (np. rogówki)
    Ciekawostka: zakażenie droga kropelkową w jaskiniach pełnych chorych nietoperzy.

    Patogeneza:
    a. W miejscu wprowadzenia wirus najpierw zakaża komórkę mięśniową a następnie szerzy się przez włókna nerwowe do OUN z prędkością 3mm/h
    b. Szczególne powinowactwo wykazuje do układu limbicznego, podwzgórza i pnia mózgu, gdzie namnaża się.
    c. W konsekwencji powstaje zapalenie mózgu.
    d. Z krwią lub włóknami eferentnymi wirus dociera do wszystkich tkanek, a przede wszystkim gruczołów ślinowych, gdzie również się namnaża.
    e. U zwierząt pojawia się w ślinie na kilka dnie przed wystąpieniem objawów.
    f. Patomechanizm zakażenia przez błony śluzowe jest niejasny.

    Przebieg kliniczny:
     Okres wylęgania trwa od 9 dni do nawet kilku lat, zwykle 20-90 dni.
     Zależny jest od dawki wirusa i od odległości od OUN
     Około 15% osób pokąsanych choruje, częściej przy głębokich pokąsaniach, rzadko przy ranach powierzchownych.
    A. Okres zwiastunów
     Chory odczuwa mrowienie, pieczenie, parestezje, ból w okolicy rany,
     Stan podgorączkowy lub gorączka
     Bóle okolicy potylicznej
     Złe samopoczucie, nudności, wymioty.
     Trwa 2-5 dni.
    B. Okres pobudzenia psychoruchowego
     Dominują objawy nadmiernego pobudzenia
     Mogą wystąpić omamy wzrokowe i słuchowe
     Niewielkie bodźce mogą wyzwalać napady drgawek (skurcze mm. karku, oddechowych, połykowych) – widok lub odgłos lejącej się wody!! – hydrofobia (spowodowana uszkodzeniem neuronów wdechowych okolicy jądra dwuznacznego ?? )
     Aerofobia – lęk przed podmuchem powietrza
     Naprzemiennie okresy apatii
     Większość chorych ginie w tym okresie
    C. Okres porażeń
     Pojawiają się porażenia wiotkie (wewn i zewn mm gałek ocznych, języka), zanik odruchów fizjologicznych
     Znika wodowstręt
     Może wystąpić śpiączka
     Śmierć na skutek porażenia mm odd.
     W niektórych przypadkach może wystąpić tzw. „cicha wścieklizna” o mniej nasilonych objawach.
    Dotyczy zwykle około 20% przypadków. Objawy mogą przypominać zespół Guillane-Barre.
     W PMR stwierdza się pleocytozę z limfocytozą, prawidłowy lub podwyższony poziom białka.

    Rozpoznanie:
    - wywiad epidemiologiczny!!
    - immunofluorescencja pośrednia (bioptat tk mózgowej, włókien nerwowych skóry)
    - OWD
    - w tkance nerwowej powstają charakterystyczne ciałka Negriego.
    - izolacja wirusa
    - próba biologiczna.

    Diagnostyka:
    Przyżyciowa – obserwacja zwierzęcia
    Pośmiertna – anatomopatologiczna, mikroskopowa

    Leczenie:
    o Zapewnienie bezwzględnego spokoju
    o Leczenie wyrównawczo objawowe
    o Czasem wprowadza się oddech kontrolowany, zwiotczenie (może znacznie przedłużać życie)
    Rokowanie – wścieklizna nieuchronnie prowadzi u człowieka do śmierci w przeciągu kliku tygodni. Udaje się niekiedy wyleczyć zwierzęta.
    Donoszono też o przypadkach wyleczonych ludzi.

    Zapobieganie:
    1. Należy zawsze dążyć do schwytania zwierzęcia podejrzanego o wściekliznę.
    2. W decyzji o leczeniu należy uwzględnić:
    a. Rodzaj ekspozycji. Miejsce ukąszenia, rozległość.
    Skażenie śliną etc.
    b. Gatunek zwierzęcia, regionalną sytuację epidemiologiczną wścieklizny.
    c. Okoliczności towarzyszące (atak sprowokowany? Zwierze złapano?)
    d. Wybór metody zapobiegania.
    3. Zawsze należy opracować ranę (przemyć kilkakrotnie i odkazić środkami chemicznymi)
    4. Właściwe uodpornienie czynne i bierne.
    Uodpornienie czynne polega na podawaniu szczepionki przeciw wściekliźnie (zgodnie z instrukcją)
    Dawniej szczepionka Semple’a (5% inaktywowana zawiesina mózgów od zwierząt zakażonych wirusem ustalonym) – podawana w dawce 2ml
    podskórni w okolicy pępka przez 14 dni oraz potem 10 i 20 dni po zakończeniu cyklu i ewentualnie w 30, 90 i 200 dniu. Duże ryzyko
    powikłań neurologicznych.

    Obecnie stosuje się szczepionkę powstałą na hodowli ludzkich komórek diploidalnych (HDCV –human diploidal cell vaccine) – obecnie jedyna zalecana – stosowana w dawce po 1ml w 0,3,7,14,30 i 90 dniu.
    Przeciwciała pojawiają się po 2 lub 3 dawce.
    Uodpornienie bierne polega na podaniu gamma globuliny z surowicy od koni hiperimmunizowanych – zawsze metodą Besredki!!! Dawka zależy od producenta, zwykle 40jm na kg mc.
    W niektórych krajach podaje się się HRIG – human rabies immune globulin – od ludzi specjalnie immunizowanych w dawce 20jm/kg mc.
    Zarówno w przypadku uodpornienia biernego jak i czynnego istnieje duże ryzyko powikłań.
    Wskazania do profilaktyki czynno-biernej:
    1. Pogryzienie przez dzikie zwierzę, które zbiegło
    2. Pogryzienie lub kontakt ze skórą, śliną, mózgiem zwierzęcia, u którego potwierdzono wściekliznę. Wskazania do profilaktyki czynnej:
    1. Jeśli zwierze żyje poddajemy je obserwacji i wstrzymujemy się od szczepień do otrzymania wyniku
    2. Jeśli zwierze zabito – immunofluorescencja i badanie histopatologiczne – gdy nie można potwierdzić rozpoczynamy szczepienia i wstrzymujemy po ewentualnej próbie biologicznej.
    3. Nie szczepi się po kontakcie tj. picie mleka, dotykanie, głaskanie
    4. Jeśli dochodzi do powtórnego pokąsania do 1 roku – 1 dawka przypominająca; jeśli powyżej 3 dawki.
    Kwalifikacje do szczepienia przeciwko wściekliźnie przeprowadza specjalistyczna Poradnia Chorób Zakaźnych